ინსტინქტი (პირველი)

მეორე ინსტინქტი

ჩემი აზრით, პიტერ გრინუეიმ 90-იანებში თავისი “საბალიშო წიგნის” იდეა, თუ როგორც ჩვენთან თარგმნიან “ინტიმური დღიურები”, უელსური ნისლიანობისას დაწერა. შეიძლება მას ჯერ მამამისთან ორიენტოლოგიური საველე კვლევების დროს მზისგან ზურგი დაეწვა და როდესაც უელსში ნისლი ჩამოწვა, დამწვარი არეალი დანესტიანდა და ისე აიტყავა, თითქოს ვადაგასული, შეყვითლებული გაზეთის ფურცლები ყოფილიყოს. ოჰ, ეს დაზიანებული ეპიდერმისი ძალიან წააგავს სხეულზე იარლიყივით მიწეპებულ უხარისხო ფურცლებს. უყურებ და გინდება ზედ ასოები გაარჩიო. მეც შეყვარებული ვარ ნისლზე. და შეიძლება ამიტომ მგონია, რომ ჰერბერტ უელსმა “უჩინარი კაცი” ასევე ინგლისური ნისლიანობისას დაწერა. ან რა შეიძლება იყოს იმაზე რომანტიკული, ვიდრე ნისლში მდგომი ხეები, რომელთა კიდურებზე ყვავები სტაბილურდებიან. რაც უფრო ღრმად შედიხარ ნისლში, მით უფრო უჩინარდები და შეგიძლია არ არსებობდე. თვალებში ეშმაკები აათამაშო და თანამოლაშქრეებს წყლები დაულიო, გაიხადო კედები და გაჭუჭყიანებული წინდები ვერც შენ დაინახო, ან, ზოგადად, გაიხადო. რა უნდა იყოს იმაზე სასიამოვნო, ვიდრე ნისლისგან დანესტილი გარუჯული სხეულის ატყავება, როცა ვერავინ გხედავს. მანამდე, სანამ ნისლში გავქრებოდი, ჯერ მდინარე უნდა გადამელახა. თითქოს არაფერი, მაგრამ იმ დღეს მივხვდი, რასაც გადარჩენის ინსტინქტის არქონას ვეძახდი, მოჭარბებული გადარჩენის ინსტინქტი ყოფილა.

მე ყოველთვის ვამაყობდი საკუთარი ნერვული სისტემის სიძლიერით, რომელსაც ვერც კოფეინი ერეოდა, ვერც ალკოჰოლი და ვერც მარიხუანა. სარკეში დაბალანსებულ გოგოს ვუყურებ, მაგრამ როგორც კი ურბანულ სივრცეს ვცდები და ბუნების ექსტრიმთან ვიკვეთები, მთელი ჩემი უბრანულად დაინჟინერებული ნერვები ხელში შვილაუყვანელად ფრთხებიან. ელემენტარულად, მდინარის გადაკვეთა არ შემიძლია, მგონია, რომ ბუნება მტერია, წამიღებს, მომსპობს, მომაშთენს, ყველას თვალწინ, თუ ნისლში არ ვარ. მდინარის გადაკვეთაც გავაზვიადე, მეტრანახევრის რადიუსით გადახტომაც კი გამიჭირდა. არა და ვუყურებ, როგორ ეშვებიან ან ადიან ჩანჩქერებზე სხვები. ისეთი მყარი ნერვები აქვთ, კრიტიკულ ფაზაში თოკის გადაჭრაც შეუძლიათ. მე ალბათ უმალ კლდე ათგზის დამარყევდა ვიდრე ჩემი ნებით წყალში ჩახტომას გავბედავდი. ჰო და ჩავვარდი მდინარეში, იმ მეტრანახევარს რომ ვახტებოდი, შუა ჰაერში უკან დავიხიე და გავიწუწე. ვიფიქრე, რომ გადარჩენის ინსტინქტი შტერია, ინფანტური. რომ ადეკვატური განსჯის უფლებას მიკარგავს. არ ვიცი, ზოგს შეიძლება უფრო გამჭრიახს ხდიდეს შიში, მაგრამ მე ხომ კომფორტის გოგო ვარ, დისკომფორტში პარალიზებული ვხდები. ვიფიქრე, რომ მოჭარბებული გადარჩენის ინსტინქტის გამო ვერ გადავრჩები. ამიტომ საკუთარ თავზე უნდა ვიმუშაო, სხეულის ფლობა რომ შევძლო. თორემ სხეული მფლობს და მონა ვარ.

ცოცვაზე შევედი. ერთდოულად ყველა კუნთს ვტვირთავ. ჯერ დარბაზში ვმუშაობ. მომავალში ველადაც გავალ. ჩანჩქერზე დავეშვები და იმედი მაქვს, თუ საჭიროა, თოკსაც გადავჭრი. ჯერ ჩანჩქერისგან დაყენებულ ნისლში ჩავვარდები და თუ წრიაპისგან კანი გამეკაწრება, გრინუეისგან მახსოვს, რომ სისხლიანი კანი უკვე წიგნია.

მზე ბადეში

High-Low map

წინა კვირას სლოვაკური კინოს დღეები რომ იყო, ერთი ფილმი დამამახსოვრდა, მთვარის შესრულებითა და მზის დაბნელების სამზადისით იწყებოდა, მინებს რომ მურავდნენ და სახურავებზე ადიოდნენ. მზის დაბნელება რომ სანატრელი გაგიხდება ადამიანს, მხოლოდ ერთი წელი მახსენდება, სექტები რომ კარდაკარ დადიოდნენ და გამურულ სათვალეებიან ხალხს მოძღვრავდნენ.

ფილმი პიროვნულ ჰორორს წარმოადგენს ბრმა ადამიანის ოჯახის ფანჯრიდან, მე კი ძალიან მეშინოდა, არ დაბნელებულიყო, ქვის ხანელი ბავშვივით, მხეცების ნაცვლად ბუნებრივი მოვლენების რომ ეშინია.

1236314_707072519307247_1309696713_n

გახსოვთ ის დრო, ქვეყანას ლოტო რომ აერთიანებდა, ტელევიზორის წინ დავსხდებოდით და ამოსულ ციფრებს შემართებით ვავსებდით, დიდი არაფერი მოუგია ჩემს ოჯახს. შიშზე იმ დროის საღამო მახსენდება, უხმო ბავშვი ვარ, მაინც არ შემამჩნევენ მეთქი და სოფლიდან ტყეში გავიპარე. თავგადასავალი მაშინ დაიწყო, როცა ხეების ჩრდილში მომაკვდავი მგელი დავინახე. პირდაპირ ვედექი და ვუყურებდი როგორ იწვა, ვეფერებოდი. ფილმის ყურებისას კი უფრო მეტად მეშინოდა, ვიდრე იმ დღეს. მეშინოდა მგლის, ანუ მეშინოდა, არ მომკვდარიყო.

ამ აგვისტოს, როცა ქალაქიდან მორიგი გაპარვა მოვიფიქრე იგივე ტყეში, მოლაშქრეები გავიცანი კარვებითა და საგზლით. ვითამაშეთ თამაში ამა და ამ დღეს რას ვაკეთებდით გარტყმის პრინციპით, და აღმოჩნდა, რომ სწორედ იმ წელს მგელი დაუჭრიათ და მე ისინი ვიპოვნე. ასე მეგონა ბავშვობის სითამამე ვიპოვნე და ახლა  მზის დაბნელებასთან ერთად დავკარგე.

ამას წინათ ვფიქრობდი, ისე დაემთხვა, ჩემი თითქმის ყველა სამსახური მიწის ქვეშ იყო, ფანჯარას ვერ გააღებდი, მზის სხივი ვერ მოგეკარებოდა. ალბათ ამიტომ მაქვს რუტინულად გაყინული კიდურები და სტაბილური დანაკლისი სიცხის.

დაბალ წნევიანთა კლუბი უნდა გავხსნა, სადაც გავუზიარებთ ერთმანეთს როგორია იცოდე, რომ კოსმოსში ვერასდროს გახვალ, ცხოვრობდე მიწაზე განთხმული, თითქოს მთელი ცა შენზე დაემხო, მიწაზე და წყალზე, იცხოვრო ცოდვილივით ძალიან დაბლა, ინტროვერსიულად, შენგან ისედაც გადის სიცოცხლე, მაკრო კამერით აკვირდებოდე სამყაროს და სხეულზე ადრე ქვეცნობიერი იღვიძებდეს. იცოდე, რომ გღვიძავს, მაგრამ ვერ ინძრეოდე, სისხლი გიორთქლდებოდეს, ღვინო გწყუროდეს.

შიში

დუშეთი, 2012 წელი:
მე შეყვარებული ვარ.
შეყვარებული ვარ შიშზე და მხოლოდ შიში მაგრძნობინებს მოწონება სიყვარულისგან გავარჩიო.
ის შუამავალია სურვილსა და სხვა დანარჩენს შორის, რომელსაც ვხედავ.
თითქოს თავი ისე დამძიმდა დომინოს პრინციპით ფეხები მოუკეცა.
შიში არ უყვართ, მაგრამ უანგარო მეგობარია, როგორც წინათგრძნობა შესაძლო მომავლის.
არის შიში დროის მიხედვით.
უცებ დამტყდარი შიში, რომელიც ნელმავალისგან იმით განსხვავდება, რომ მეორე ნაზად გეფერება, იმდენად ნაზად, რომ მისი არსებობა არეალურია.
უცებ დამტყდარი შიში კი გულში ვნებიანად გიკრავს და სხეულით უხამსად გეკოცნავება.
როგორც ფოთლები მიაჭკნება მიწას, მზე ცას ისე შეეხამება.
ისე იჭმუჭნება შიში სხეულში და ღრნის.
ყველა შიში სიკვდილის შიშის თესლიდანაა.
სიკვდილის წინა შიში მასთან შეხვედრისთვის გამზადებს.
ჰოდა, სიკვდილის იმედენად მეშინოდა, რომ მუშაობა მორგში დავიწყე.
დაიკმაყოფილა ჩემს სხეულზე თავისი ვნება, ქოშინით გაათავა და სიგარეტს მოუკიდა.
ჰოდა, საკუთარი თავის იმდენად მეშინოდა, თავზე საუბრებს ვუმატე.
ჰოდა, მიტოვების ისე მეშინოდა, ადამიანებს თავი შევაზიზღე, დამცირების მეშინოდა და თავი დავიმცირე.
შიში ახალი ცხოვრების საწყისია, იმდენად გათავებს, ახალშობილი ხარ.
ჰოდა, ცხოვრების იმდენად მეშინოდა, რომ ახალი ცხოვრება დავიწყე.
აი, ჰიჩკოკს იმდენად უნდოდა არ შეშინებოდა, რომ შიში გადაიღო:
თუ გინდა არაფრის გეშინოდეს, ყველაფრის უნდა გეშინოდესო.
და ახლა იმის მეშინია, რომ შიში წავიდეს.
და მე ვეღარ ვიგრძნო განსხვავება მოწონებასა და სიყვარულის შორის.
და მე იმდენად მეშინია, რომ წავა.

თბილისი, დღეს:
ყველა შიში ერთად ამიხდა.
თავისუფალ პატიმარს ვგავარ, რომელმაც აღარ იცის როგორ იცხოვროს.
– ავად ხარ. შეგიძლია თავი მოიკლა? მე – არა.

29395_547045111976656_1220563515_n

სალი მანის შვილები


ხანდახან სალი მანის მეშინია.
ჩემნაირებს სალი მანის იმიტომ ეშინიათ, რომ მისნაირებს ჩვენნაირების ეშინიათ. ჩვენნაირებში მასთან შემხვედრი ყოველი ადამიანი თუ ჭია იგულისხმება. იღებს კამერას და იღებს. ჩვიდმეტი წლიდან იღებს.
სამი შვილი ჰყავს, ცხენი და ქმარი. თუმცა ცხენი დიდი ხანი არაა რაც მოკვდა. ანევრიზმა ჰქონდა და სიკვდილის წინა ტკივილები რომ დაეწყო, სალი მასზე იჯდა. ცხოველმა ის მიწაზე მოისროლა, ხერხემალი გაუტყდა და მკურნალობამ წლები გასტანა. თან ამბროტიპიულ ფოტოებს იღებდა: ”ნათება და სული” დაარქვა. ორი წლის წინ ნიუ-იორკში გამოაქვეყნა.
სალი მანის იმიტომ მეშინია, რომ შიშს იღებს. მე ის მაშინ გავიცანი.
ძირითადად, შვილების ეშინია, როცა მდინარეში ყელამდე წვებიან და თითქოს ეს ესაა, უნდა დაიხრჩონ. უფროსი, ეზოებში რომ შიშველი დადის, ჯერ ათის თუ იქნება, ხანდახან სიგარეტს ეწევა და დედას ამისიც ეშინია. სალი მანი, ძირითადად, დედებმა უნდა ნახონ.
ერთი სერია გააკეთა, მიცვალებულთა ნეშთებიც ჩართო, სიკვდილის შიშები ნაკვთებზე რომ ჰქონდათ შემხმარი.
პეიზაჟისაც ეშინია. მისი ბუნებაში გადაღებული ფოტოები რომ გამჭირვალე გახადო და ერთმანეთს დაადო, ერთი გიგანტური საშიში ადგილი გამოჩნდება.
ადამიანების სხეულებისაც ეშინია. შიშველ სხეულს იმგვარად იღებს, რომ თუ კარგად დააკვირდებით, მათზე ბუნება ჩანს. ის ბუნება, ერთ სხეულს რომ ქმნის. მისი სხეულები ან ძალიან ახალგაზრდაა ან დამჭკნარი და ბნელი. მისი სხეულები გარემოსთანაა შერწყმული, აი, ისე, ფონი რომ ითრევს.
ამბობს, რომ პატარა ფლობერია (ამერიკის ველთა შვილი), პატარა გოგონას ყურებისას მის რენდგენულ ჩონჩხს რომ ხედავს. ავად არ ვარ, ცნობიერებას ვიმაღლებ კონტრასტისთვისო.
ამბობს, რომ თავად სამგლოვიარო ბავშვი იყო, სამოქალაქო დამცველის შვილი.
ბედის ირონიაა, მას იმდენად ეშინია, რომ ჯილდოებს იღებს. ჩემთვის სალი მანი მაგალითია ბნელი ემოციების ნათლად გამოყენების. შიშებს რომ ებრძოლო, აღარ იქნები ის, რაც ხარ, ისინი მოგეცა, არა ჩახრშობის, როგორც პოტენციად მათი გამოყენების.

მათემატიკა ფსიქოლოგიაში

ექსპერიმენტული ფსიქოლოგიის წარმოშობის ოფიციალურ თარიღად 1879 წელი ითვლება, როცა ლაიფციგის უნივერსიტეტში ვ. ვუნდტის მიერ ფსიქოლოგიურ ექსპერიმენტული ლაბორატორია შეიქმნა. შეიქმნა და ატარებდნენ ცდებს, ნერგავდნენ მათემატიკური მეთოდის გამოყენებას, ჩვენ რომ ”ზოგად უნარებს” ვეძახით, იმას. ცდისპირებს სხვადასხვა დავალებებს აძლევდნენ, მაგალითად, ფიგურების დალაგებას სიდიდის, ფორმის, ფერის მიხედვით. უმეტესობა ალაგებს ფერის, ფორმის და სიდიდის მიხედვით.
მე-18 ს-ის ინგლისელი ფილოსოფოსი დ. ჰარტლი თავის რელიგიურ შეხედულებებს გამოხატავდა ფორმულით: W = FxF:L
სადაც X არის ამ ქვეყნის სიყვარული, F – შიში ღმერთის წინაშე, ხოლო L კი – ღმერთის სიყვარული.
ჰარტლის აზრით, როცა ჩვენ ვბერდებით, L უსასრულოდ იზრდება, ხოლო W კი ნულისკენ მიისწრაფვის.
ბოლოს ჟ. ჯეიმსის ფორმულა:
თავის თავისადმი პატივისცემა = წარმატებულობა:მომთხოვნელობა.