ჩემი პირველი ვიზიტი ფსიქოლოგთან

კაცი ტელეფონის გარეშე

როცა ვინმე მეკითხება ტელეფონის ნომერს, და ვპასუხობ, რომ ტელეფონი არ მაქვს. რატომ-ღაც არავინ მიჯერებს. რეალურად კი, მაქვს სამსახურის ტელეფონი სამსახურის ნომრით, მაგრამ იმასაც უკვე ძირითადად სამსახურში ვტოვებ ასევე სამსახურეობრივი მიზეზების გამო ბოლო კვირებია. და ისიც, მისი არსებობის შესახებ მხოლოდ ჩაკეტილმა წრემ თუ იცის. დაახლოებით ათმა ადამიანმა, ვინც იცის ჩემი სამუშაო ადგილი.

არა და შეიძლება მომწონს ეს ადამიანი ან მჭირდება მასთან ურთიერთობა. ვფიქრობ, სხვა ალტერნატიულ ვარიანტს შემომთავაზებს ან შევთავაზებ საკონტაქტოდ. და აი, ისიც მეკითხება: “ფეისბუქში როგორ ხარ?” “არა, არც მანდ ვარ”. ჰგონიათ, რომ ვატყუებ და გარბიან. ან რას ვერჩი, არც ჩემს არსებულ კონტაქტებს სჯერათ, რომ ისინი ბოლო ადამიანები არიან ვინც გავიცანი, ბოლო მეგობრები, შეყვარებულები თუ გაცნობილები იყვნენ.

შეიძლება მობილობის შიში მაქვს, კონტაქტისთვის ხელმისაწვდომობის. უფრო სწორად, როცა სხვები არიან მუდმივად ხაზზე. შეიძლება ექშენია, რომ ყველა ზარს მხოლოდ გარკვეულ საათებში ვუპასუხო, ხოლო დილით სამსახურში იმედით მივდიოდე. შეიძლება ურთიერთობები იმდენად მომბეზრდა, სამსახურეობრივი ვალდებულება რომ არა, ტელეფონს არც კი გავეკარებოდი. ალბათ ყოველი პასუხია სწორი, იმის მიუხედავად ,გამორიცხავენ ერთმანეთს თუ არა.

ასევე ვცდილობ დარეგისტრირებულიც არ ვიყო ჩათისთვის განკუთვნილ სოც ქსელებში (ვაიბერი, ტელეგრამი) და მხოლოდ დისტანციური კონტატაქტის ნეტით შემოვიფარგლო (ტვიტერი, ლინკინი და ა.შ.). და აი, როცა ვიზიტორთა ცენტრში დავრეკე სასურველი ტურის დასაჯავშნად, ოპერატორმა ბოდიში მომიხადა, ერთ ადამიანზე არაფერს ვჯავშნითო, ტური თავად ააწყეო. მერე იწვალა და არსებულ ტურებში ჩემი ჩაკვეხება სცადა, ცდილობს და, სავარაუდოდ, მომავალშიც უშედეგოდ ეცდება.

მივხვდი, რომ მარტოობა ძალიან ძვირია, ყველა პიცერიაში ხომ არ იყიდება პიცა ნაჭრებად, გჭირდება პარტნიორი ჭამაშიც და ფინანსებშიც. გადავწყვიტე ჩემი გასაჭირი მეგობრისთვის შემეჩივლა და ფსიქოლოგთან წავედი.

ჰო, კაი, ვიცი, დასაცინი ვარ, მეგობრულ ამოთქმაში რომ ფულის გადახდა დავიწყე. ოღონდ ჯერ თხუთმეტმა ფსიქოლოგმა მითხრა უარი მიღებაზე დაკავებული განრიგის გამო და მეთექვსმეტე დამთანხმდა. თან ქალაქში ცნობილი ექიმია და მაინტერესებს ვინ კურნავს თბილისს ასეთი. მთელი დღის ნამტირალი ვარ, დავდივარ სათვალით, მხრებზე პლედი მაქვს მოხვეული, განვიცდი, რომ სასურველ ტურზე უარი მითხრეს და რას განვიცდი.

ფსიქოლოგთან ვიზიტის ნომერ პირველი წესია: თუ ფსიქოლოგს რეზიუმეში იუნგის მეთოდიკით მუშაობა უწერია, გადამკვდარი მორწმუნეა, სასულიერო დაამთავრა და კაბინეტი წმ. პანტელეიმონის ხატებით აქვს სავსე. პანტელეიმონი ექიმი წმინდანი იყო. და ვაი თუ წამოგცდა სიტყვა “სექსი”.

უფრო სწორად, არც კი წამომცდენია, ოფიციალური კითხვარის შევსებისას, სახელიო, გვარიო, რამე მედიკამენტებს თუ იღებო და, გამახსენდა, რომ შვილოსნობასთან მაქვს პრობლემა, ჩემი ბიოლოგიური საათი ჩასახვის გარეშე იწურება და ეგ აღვნიშნე. და კაცი ჩაირთო: ოჰ, ეს ექიმებიო, რაო? სექსი გექნებაო და მოგეშვებაო? არაფერი მაგათმა არ იციანო, – ჩემს ექიმებს ლანძღავს თუ ფროიდს ვერ ვხვდები. მეთქი, ეგ არ მითქვამს, ბატონო, ეგ სულაც არ არის ჩემი სანერვიულო თემა, – მაგრამ აღარ მისმენდა.

ვუთხარი, რომ ძველ დროს პრობლემა მქონდა კრიტიკულ ფაზაში გულის წასვლასთან და მახსოვრობის პერმანენტულ დაკარგვასთან. და აუცილებლად მჭირდება აღდგენა დაკარგული ფაზლის ნაწილების. რადგან ჩემს მომავალ გადაწყვეტილებებთან ინფორმაცია შეიარაღების ექვივალენტია.

კარგიო, ტესტს გაგაკეთებინებო. და ფეისბუქში რომ ბუზზ ტესტებია, იქიდან ერთ-ერთი შემავსებინა. მწვავე დეპრესიის პირველი სტადია გაქვსო, ხვალ მოდი, სიზმრები მომიყევიო. ნამდვილად ვიცი, რომ დეპერსია არ მაქვს, ინტერესებით სავსე ვარ და სასიხარულო ამბებიც მახარებს, მაგრამ ეგ ტესტმა არ მაპასუხებინა.

მოკლედ, გადამახდევინა, ზუსტად 12 წუთში 50 ლარი. და თუ გადატვირთული გრაფიკი ჰქონდა, წამომიდგენია დღეში რამდენ ფულს აკეთებს. უკან გამოსვლისას უკვე სიცილისგან ვტიროდი და ჯობს.გეზე ფსიქოლოგის ვაკანსიას ვეძებდი. მშვენიერია, იუნგი მეც მაქვს წაკითხული, და არა მარტო. ბუზ ტესტების ამოპრინტერებას რა უნდა და ჭორაობა მეც გამომივა. ნამდვილად ასეთი ფსიქოლოგი უნდა შემხვედროდა რომ გავხალისებულიყავი ერთ სეანსში.

მეორე დღის პრობლემა

როგორც კი მარტყოფში შევედით, ტკბილი სუნი მეცა. ალბათ მზის, მწიფე ხეხილის და შუამავალი ნამის გამო. გზაზე ჭაობების დანახვამ გამახარა, ძალიან მომწონს მათი თვალიერება. ჩემთვის ის ბოღმის სიმბოლოა, რაზეც შეიძლება ლამაზი ნაყოფი გაიზარდოს. ტყის განაპირა სახლში დავბარგდით, პირდაპირ აივნიდან იწყებოდნენ ხეები. პურის საყიდლად ანუ უახლოეს სოფლამდე მისასვლელად სამი კილომეტრის გავლა მომიწია. უკან კი გზა ამერია, ცრუ ბილიკმა შემიტყუა, მთასთან გაჩერდა და თეძომდე ბალახებში ცოცვა მომიწია. სახლს ბუხრიდან ამოსული კვამლით მივაგენი. კი არ ვარ ბუხრების მომხრე, მაგრამ მომეწონა. სუფრა თანდათან გაიშალა, ღვინო მალე გაგვითავდა. ჭაჭასთვის მისაყოლებელი წვენი აღარ გვქონდა, სამეზობლოდ მიტოვებულ სახლში ალუბლის დასაკრეფად გადავედი. სიბნელეს რომ თავი დავანებოთ, ჭექა-ქუხილი იყო. ძალიან მომწონდა რომ მეშინოდა. გემრიელი წვენი გამოვიდა, როგორც მეორე დღეს ხეებიდან პირდაპირ ქვაბში დამზადებული წითელი ტყემალი. მეორე დღეს ტყეში შევედით, ყვავილები დავკრიფეთ და ხეებს ვეცეკვეთ. განსაკუთრებით მომეწონა ხეების გვირაბი. მინდოდა დამუხტვა გამომეხატა და ლირიკული აბზაცი გამომივიდა.

თბილისში რომ დავბრუნდი, პირველი რაც გავაკეთე, ორი წლის ძმის შვილი მოვინახულე, ნიკოლა. მიბაძვის ასაკი აქვს და კანფეტი რომ მომართვა, შეეცადა ჩემთვის შეფუთვისგან გაეხსნა. მე კიდევ მადლობის თქმა დამავიწყდა. აბა რა უნდა მითხრაო, მადლობაო. დავფიქრდი, რა იშვიათად ვიმადლი ზოგადად. ამბიცია მაქვს, რომ მეკუთვნოდა. ერთი გოგო გავიცანი მარტყოფში. ორსულად იყო, მაგრამ არ ამხელდა, სიტყვებით ლავირებდა. მაგრამ მე რას გამომაპარებდა, იმდენ ორსულთან მაქვს სისტემატურად მჭიდრო კავშირი, რომ ლამის აქეთ ცრუ ორსულობა დავიმართო. უი, ჩემი ძველი თანამშრომლის ძაღლს ჰქონდა ცრუ ორსულობა. იმდენ დროს ატარებენ ძაღლები ადამიანთა სამყაროში, რომ განწყობა უვითარდებათ. ნადირობისას საცხოველეთსაც ერჩიან ადამიანთა გამო, თავისიანებს ებრძვიან განვითარების ამბიციით. ჭაობის იდეაც ამიტომ მომწონს, სადაც გარდაცვალება დაბადებას ნიშნავს, რომ ბოღმიან წყალსაც აქვს დედობრივი ინსტინქტი, როგორც მე ვეძახი, გარდასახვის.

როგორც კი მარტყოფიდან გამოვედით, წვიმდა. სადღაც კილომეტრი სიმშრალე იყო, მერე კი ისევ წვიმდა. მინდოდა გადამეხვია გზა, რომ სახლში მალე მივსულიყავი. მეორე დღის პრობლემა მაქვს. იშვიათია, თუ სადმე წავედი და მეორე დღეს იქიდან გამოქცევა არ მომინდეს. თუ მეორე დღე გადარჩა, მესამე დღეს ეს აუცილებლად ხდება. რა ძალიანაც არ უნდა მიყვარდნენ ჩემი მეგობრები, უმეგობროდ ყოფნა მენატრება. ჩემში ეს დისტანციის სურვილი ხშირად მიქმნის პრობლემას, რადგან არ მყავს ისეთი მოლაშქრე მეგობარი, ერთ დღიანი გასვლები რომ უყვარდეს. საქმე ისაა, რომ მოძრაობა მიყვარს, ორი დღით ერთ სივრცეში გაჩერება ჩემთვის მდინარისთვის ჭაობში ჩადინება იქნება. ვერ ვიტყვი, რომ ჩემს ამ ხანგრძლივი გასვლების მოყვარულ მეგობრებს ძალიან ვუყვარვარ. რადგან არასდროს წამომყოლიან იმ ადგილებში სადაც მე მინდა, არ მახსოვს ტური დამეგეგმოს და მოსწონებოდეთ. ასე რომ ყველაფერი სამართლიანია, სინდისი არ მქენჯნის. უბრალოდ მწყინს, რომ სიარულში ვერ ვეწყობით და მაკვირვებს, რომ სტაბილურ ადამიანებს ვიყვარებ. დავწერე ის, რაზეც ფსიქო-თერაპევტს გავესაუბრებოდი პირველ სეანსზე, მათი რომ მჯეროდეს.

ინტერესების მიმომხილველი პროგრამა

ბარი შვარტზი გახლავთ არჩევანის სტრესის განხრით მომუშავე ფსიქოლოგი, განთქმული თავისი მერყეობებით. პირადად კი, წლების წინ გავიცანი როგორც TED მიმომხილველი. თქვა, რომ ცხოვრობს დროში, სადაც ექიმი პაციენტს უხსნის მისაღები წამლების სარგებელსა და შესაძლო უკუჩვენებებს, რითიც არჩევანის პასუხისმგებლობას იშორებს და პაციენტს აკისრებს. ამაზე კი ბატონი ბარი იმდენად წუხდა, რომ მიუძღვნა წიგნი, სტატიები, ლექციების კურსი, New York Times-ში რუბრიკა აწარმოა.

დავფიქრდი, რომ ჩემი ათწლოვანი სრულწლოვნობის მანძილზე არ მახსოვს საქართველოში ექიმი არჩევანი ჩემთვის მოენდო, ყოველთვის საექიმთაშორისო ანბანით ჩამწკრივებულ წამლებს ისე ვყიდულობდი, გვარიანად ვერ ვიგებდი რას ვმკურნალობდი. თქვენ თუ გქონიათ მსგავს ექიმთან ურთიერთობა, მითხარით. სანამ ბატონ ბარის წერილს მივწერ და საქართველოში დავპატიჟებ. აქაურობა ნამდვილად მოეწონება, რადგან მისთვის ეგზოტიკაა, მერყევი კაცისთვის კომფორტის დოზა (ზონა).

როდესაც მარტო ყოფნა მინდება, სადღაც დღეგამოშვებით, ბარში მივდივარ. ავითქვიფო მასაში, ვიგრძნო თავი ურბანული სამყაროს მოლეკულად, უჯრედად. ეს ისაა, რაც სიმარტოვეს მიმძაფრებს და ამავე დროს მცლის მისგან. კვადრატული იდეების შეჯვარების ოსტატი ვარ, ამიტომ რაც უფრო მეტად მეშინია უარყოფის, მეტად შემაქვს განაცხადი იმ ვაკანსიებზე, თავიდანვე რომ ვიცი განწირულობა. ჩვევაა ასეთი. სამაგიეროდ, გამოვიარე ძალიან ბევრი ინტერვიუ hr-თან, ძირითადად, ისეთი შეკითხვებით, რაზეც პასუხი უკვე რეზიუმეში მქონდა მითითებული და მწყინს, რომ გამსაუბრებლები საინტერესო შეკითხვებს არ სვამენ, არ მაფიქრებენ.

საინტერესო შემთხვევაა კოლექტიური ინტერვიუ, თუ გამოცდილი გაქვთ, მიხვდებით. ძირითადად, მულტიქსელიანი კომპანიები აწარმოებენ, შეყრიან რა მაძიებლებს დილით საერთო ტესტირების ოთახში, საღამოს საერთო გაცნობას აწარმოებენ. და ერთხელაც კოლექტიურად დაგვისვეს უინტერესო, ისედაც რეზიუმეში ჩასაწერი შეკითხვა, თუ რა იყო ჩვენი ჰობი. და იქ ოცდაათამდე ადამიანი დაიბნა. და ოცდაათამდე ადამიანმა უპასუხა, რომ ლაშქრობა, მთაში ხეტიალი, გზა: “აი, შარშანწინ შატილში ვისვენებდი კომფორტის გარეშე” ან “წინა ზაფხულს..” ერთი ჩემი მეგობარი ამას “მთაში დასვენება მიყვარს, მანგლისში”-ს სინდომს ეძახის.

მეც კი, როცა მთლიანად ურბანული ინტერესები მაქვს, მთიანი რაჭის ფოტოებითაც კი არ აღვფრთოვანებულვარ, უფრო ხშირად ვხეტიალობ მთაში. გამოდის, რომ ჩემი თანატოლი არასტუდენტი, უმუშავარი ადამიანები ნამდვილი გატაცებით წელიწადში ერთხელ თუ კავდებიან ან იმდენად არ იციან რა აინტერესებთ, რომ პირველი მთქმელის ვერსია გაამეორეს. თეორია მაშინ გამიმძაფრდა, როცა გამოსაცდელი პერიოდი მოგვცეს, დღეში ორიოდე საათით მისვლა, ქაღალდების, საბუთების, წიგნების თაროებიდან ჩამოღება, აღწერა და გადახარისხება. და, აი, მაშინ ვნახე სასწაული: ერთ კვირაში თაროებზე წიგნების დაწყობით ადამიანებმა წონაში დაიკლეს. მაშინ მივხვდი ბარი შვარტზის წუხილს, რომ ინტერესის არჩევაც რთულია.

StrengthsFinder 2.0 გახლავთ წიგნისა და პროგრამის სახელი, ჩემი აზრით, (არა მარტო) სამსახურის მაძიებლები და შემთავაზებლები რომ უნდა იყენებდნენ. პროგრამა ახერხებს ინტერესებისა და შესაძლებლობების დახარისხებას. რაც პიროვნებას საკუთარ თავს წარმოაჩენინებს, აპოვნინებს მათი გადაკვეთის წერტილს, რომელიც შეიძლება არ იცოდეს. დამსაქმებლები კი სიმპათიის მიხედვით, შემთხვევითი ადამიანებით კადრების დაკომპლექტებას შეამცირებენ. რადგან, როგორც პროგრამის ავტორი იტყოდა, მხოლოდ რეზიუმეს ინჟინერიის გამო მუშაობა პოსტსექსუალურ ასაკში სექსის მცდელობას ჰგავს.

სტატიას კი კიდევ ერთი TED მიმომხილველის თეორიით დავასრულებ, რომ ადამიანი პროდუქტიული დასვენების დროსაა. თუ 25 წლამდე პიროვნება დროს სწავლას უთმობს, შემდგომი 40 წელი მუშაობს, ხოლო ბოლო 15 წელი პენსიაზე ისვენებს, ბატონი სტეფანი ფიქრობს, 40 წლიანი მუშაობა შუაში 5 წლიანი პენსიით გაჩეხოს. არ მგონია ვინმემ აიტაცოს, მაგრამ კარგი საჭორაო თემაა.

შიზოფრენიის უპირატესობა

როგორც აუტისტებზეა ტენდენცია, რომ გენიოსები არიან, თითქოს ისევე მოელიან შიზოფრენიით დავადებულთაგან მაღალ შინაგან ლოგიკას (ინტუიციას). თეორია 2012 წელს პოპულარული აქცია ჯერ კიდევ ელინ საკსმა (Elyn Saks) პრეზენტაციით “ზღაპარი მენტალურ ავადმყოფობაზე” (“A Tale of Mental Illness”), სადაც ტრადიციული მკურნალობა უარყო. “თქვენი ანგელოზები არ მინდა, ჩემი დემონები მირჩევნია”. ერთი წლის შემდეგ კი ელინისგან საფუძველჩაყრილმა ასევე შიზოფრენიკმა და ფსიქოლოგმა ელეანორე ლონგდენმა (Eleanor Longden) ტედისთვის წაიკითხა ლექცია სახელად “ხმები ჩემს თავში” (“The Voices In My Head”). ჯერ პიროვნების გაორებასა და შიზოფრენიას შორის განსხვავება ახსენა, – გაორების შემთხვევაში თუ პიროვნება გახლეჩილია, შიზოფრენიის შემთხვევაში – დამსხვრეულია. შესაბამისად, მისი ჰალუცინაციები აწყობას საჭიროებს და არა წამლებისგან ჩახშობას. ნათქვამის მიხედვით ჰალუცინაცია განხილული არაა როგორც შიზოფრენიის სიმპტომი, არამედ პიროვნების დამსხვრეული კადრები, საჭირო მასალა მთლიანის ასაწყობად, პაზლი, “შემოქმედებითი და მოხერხებული გადარჩენის სტრატეგია”. შეიძლება ეს გამოსვლა გახსოვდეთ, – 20 ონლაინ საუბარში, რომელიც თქვენს ცხოვრებას შეცვლის, – შევიდა.

ამავე პერიოდში Star Trek-ებისა და Smallville-ების მწერლებმა დაიწყეს ახალ სატელევიზიო შოუზე მუშაობა სახელად “აღქმა” (“Perception”). შოუ არ გახდა იმდენად წარმატებული როგორც მისი წინამორბედები, თუმცა ესეც ამერიკული დეტექტივის კლასიკურ საზღვრებშია: დენიელ პირსი, გენიოსი და შეშლილი გამომძიებელი, ვისი მოსაზრებებიც იმდენად გიჟურია, რომ თავიდან არავინ უჯერებს, სარკასტულია, მიზანთროპია, ჰყავს ერთგული თანაშემწე, ვისაც მუდამ ამცირებს, მაგრამ მიეჯაჭვა, პირად კავშირებში გულქვაა, რადგან ურთიერთობების ეშინია, ჰყავს საკუთარი “უოტსონი” დედუქციური გადათამაშებისთვის, ოღონდ იგი მისი წარმოსახვის ნაწილია. ჰოპ, დიახ, ჩვენი FBA-ის აგენტი პარანოიდული შიზოფრენიითაა ავად, ჰალუცინაციებით კი ქვეცნობიერი ეხმარება ხელახლა ხედავდეს მოვლენებს, სანამ მოვლენებში დამალულ გასაღებს არ შეამჩნევს. იმისთვის, რომ ამ პირველი ხარისხის ფსიხის დენიელის მდგომარეობა მთლად ხელიდან არ წავიდეს, გამოცანების ამოხსნა სჭირდება, ტვინის მუდმივი მზადყოფნა ჰალუცინაციების დეტალებზე კონცენტრაციაში.  ეს კი ელეანორე ლონგდენის ამბავს ჰგავს, ფსიქოლოგიის გამოცდაზე წარმოსახვითი ხმები რომ კარნახობდა პასუხებს. სპოილერი: რეალობა ეს ილუზიის ერთ-ერთი სახეობაა.
1987 წელი არის თარიღი, საიდანაც დაიწყო აქტიური ბრძოლა ფსიქიატრიულების წინააღმდეგ ჰალუცინაციების სასარგებლოდ. ხმოვანი მოძრაობა (“Hearing Voices Movement”) ვერბალურ, აუდიო ჰალუცინაციებზე ორიენტირებული ექსპერიმენტული მკურნალობის შემომთავაზებელი ორგანიზაციაა, რომელიც უარს ამბობს ხმების წამლებით ან სხვა ხერხებით ჩახშობაზე და გვთავაზობს შინაგან ხმებზე კონცენტრაციას; იცავს ჰალუცინაციებით შეპყრობილ ადამიანთა უფლებებს, ცდილობს გაუწიოს ფსიქოლოგიური კონსულტაცია, აარიდოს ბულინგი, თანასწორუფლებიან დასაქმებას მოითხოვს შრომის კოდექსში, ეწევა ფსიქოლოგთა გადამზადებას და აწარმოებს ტრენინგებს, ყოველ 10 ოქტომბერს მსოფლიო მენტალური ჯანმრთელობის დღეს აჯამებს წლიურ შედეგებს და სხვა. მას დღეისობით უკვე სხვადასხვა ქვეყანაში აქვს ავტორიტეტი. კომუნა HVM პაციენტს სამ საფეხურიან მკურნალობას სთავაზობს: ა) ინიციაცია, ემოციური ქაოსი, შიში; ბ) ორგანიზება, საგანი/მიზანი/ამოცანის პოვნა, დაკოპირება და ჩასმა ჰალუცინაციების ყოველდღიურ ცხოვრებაში; გ) ჩასმულის გაწონასწორება, პაზლის აწყობა, მიღებულის გამყარება.
Dr. Marius Romme მოძრაობის თეორიტიკოსი, Dr Sandra Escher-თან ერთად კომუნის დამფუძნებელი, მაგალითს ისტორიიდან იღებდა. ძველ ცივილიზაციებში ჰალუცინაციები განიხილებოდა როგორც ნორმა. ისედაც, შინაგანი მეტყველება შედარებულია ბავშვის თავისთვის საუბართან იგივე ლინგვისტური კონსტრუქციის გამოყენებით, რასაც მშობლები აწვდიან. ეს მას კონცენტრაციაში ეხმარება, თუნდაც თამაშისას პაზლის აწყობაში. ასეა შიზოფრენიის შემთხვევაშიც. იგივე დოქტორი თვლის, რომ არავითარი სამეცნიერო დამამტკიცებელი საბუთი არ არის, რომ შიზოფრენია ტვინის ავადმყოფობაა. მისი კოლეგა ბეიკერი წიგნში “შინაგანი ხმა, ხმების დაკოპირების პრაქტიკული გზამკვლევი” (“The Voice Inside, A Practical Guide To Coping With Hearing Voices”) ასევე მოითხოვს ხმებთან საუბარში შესვლას. ამავე წიგნში გვიყვება როგორ დაიბადა მოძრაობის იდეა: დრ. მარიუსს პაციენტი ეკითხება, თუ შენ ღმერთის გჯერა, ვისიც არ გესმის, რატომ არ უნდა მჯეროდეს მისი ვისიც მესმის? რაც შეეხება კრიტიკას, მოძრაობას ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავს, ვინაიდან უარს ამბობს წამლებზე და მედიტაციას მიმართავს. თან არის შემთხვევები, როდესაც ხმა პაციენტს ამორალური ქმედებისკენ უბიძგებს, – ქურდობა, მკვლელობა, სუიციდი.. მოძრაობა ყველა ინდივიდუალურ შემთხვევას ბოლომდე ვერ გააკონტროლებს და დამამშვიდებლებზე უარის თქმის გამო დაავადებული ფორსმაჟორ სიტუაციაში ხშირად აღმოჩენილა.

როგორ გადამეზარდა ისტერია ინსომნიაში?!

ვფიქრობ, დაბადებიდან არამორწმუნე ადამიანები ჩემზე ჯანსაღი ფსიქიკის არიან. რადგან ჩემს სხეულს ცნობიერთან შეუთავსებლად მექანიკური მოძრაობები დარჩა, ემოციას მოკლებული ჟესტები: პირჯვრის წერა იქნება ეს მიჩვეული მდგომარეობისას თუ ჯდომის მანერა ეკლესიის ეზოში, – მაგრამ საუბარი საეკლესიო რწმენაზე არ მინდა, არამედ გაროხის წვნიანსა და წყალმცენარეებზე: როცა ღებინება დავიწყე ხორცის გემოიან კერძებზე, მივხვდი, რომ ვეგეტარიანულმა სურვილებმა ორგანიზმი მოირგეს. ეს კი სხეულის გადმოსახედიდან კლასიკური ისტერიის შემთხვევაა, როგორიც აღდგომისას ჯვრებიანი სტიგმატების ან საახალწლოდ ნაძვებიანი ჭრილობების გაჩენა. მაგრამ საუბარი ამაზეც არ მინდა.

ბოლო ათწლეულში ფსიქიკამ ორგანიზმზე იმდენი სხვადასხვა რწმენა გამოიმუშავა, ამჯერად, ინსომნიურ მდგომარეობაში მოვხვდი. ხშირად უძილობა ილუზიებს აჩენს, მაგრამ მე უძილობა ილუზიებმა მომცეს. სადღაც ორი წლის წინ დამეწყო ე.წ. მომაკვდავის რეფლექსი, როცა პრობლემის დავიწყება იმდენად ვცადე, მთელი თვის, სეზონის მოგონებები გავინადგურე და დროთა განმავლობაში თუ შევძელი მათი წყვეტილად აღდგენა. პარალელური სიმპტომი ჩემი ჰიპნოზური მდგომარეობა იყო. ჩემი მეტყველება ქვეცნობიერული ნაკადებიდან თითქოს და ფხიზელ მდგომარეობაში. გავხდი დაბნეული არა მხოლოდ სიფხიზლეში, ძილზეც კი გამიჭირდა კონცენტრირება. სიფხიზლეში ძილისმაგვარი მდგომარეობით მივადექი უძილობას ძილში.

როგორც წესი, ესსეს მესამე ნაწილში უნდა მესაუბრა ინსომნიასთან გამკლავების გზებზე, ითხოვს. მაგრამ ხელში მხოლოდ მცდელობების სია შემრჩა. ეტყობა რაღაც ჯაჭვი გამომრჩა. წავშალე და მხოლოდ წიგნებზე დავწერ: ამ დღეებში ჩამივარდა ხელში შრომები ასათიანის და პავლოვის ექსპერიმენტების შესახებ. ექსპედიცია სვანეთში ამტკიცებდა, რომ სტატისტიკურად ნევროზული მდგომარეობა მაღალ მთიან რეგიონებში მინიმუმამდეა დაყვანილი. მაგრამ ფშავში არაისტერიული ადამიანთან შეხვედრა გამონაკლისს წარმოადგენს. ექიმებმა კი დაასკვნეს, რომ ისტერიული იყო ფშავში, ნორმაა, პირიქით, სიჯანსაღეა ავადმყოფურიო. საღამოობით შემოსხდებიან ცეცხლის ირგვლივ და ერთმანეთს საშიშ ამბებს უგონებენო, ვინ უნდა გადარჩესო.

მეგობარი გამოძახებით ანუ მასობრივი მარტოობა

თითქმის დარწმუნებული ვიყავი, რომ სახლში ვიღაც იყო. მანქანაში ჩამსვა. უკანა სიდენიაზე მივწექი, მგზავრობისას გამომეძინა. ვფხიზლდებოდი, როცა შუქნიშნებზე ჩერდებოდა. და სიგნალების ხმები ისმოდა. ერთ-ერთ გაჩერებაზე ქალი მძღოლის ფანჯარასთან მივიდა, კვამლისგან გასანიავებლად რომ იყო ღია და საკუთარი ტანი შესთავაზა. ის ჩვენთან ჩაჯდა. გავიცანი უცნაური სახელით და დალევა შევთავაზე. გაუკვირდა იქ რომ ვიყავი. ვერ მხედავდა, სანამ არ დამაკვირდა. გზა ჩემზე საუბარში გავატარეთ, ნათესავი მირჩევდა ფსიქოლოგთან მისვლას. ვფიქრობდი, რა უნდა მოეცა ფსიქოლოგს ისეთი, რაც არ მქონდა. ან ზოგადად, ვინ იყო ის, – ვისაც ინსტიტუტში ფსიქ. ტექსტებს აკითხებდნენ. ის წიგნები მეც მაქვს წაკითხული. და მერე რა? სახლში მიმიყვანა და გზა განაგრძეს. მე კიდევ ვერ ვივიწყებდი მის რჩევას.

 მას შემდეგ, რაც დედამიწამ დაკარგა თავისი პრივილეგირებული მდგომარეობა სივრცეში, ცენტრიდან მექანიზმის ჭანჭიკად გადმოინაცვლა. შავ ჭირსა და მსგავს ეპიდემიებს ჯაჭვური რეაქცია აღმოაჩნდა. დროში, სადაც კომუნიკაციის უამრავი საშუალებაა, ადამიანი განწირულია მარტოობისთვის.

ისედაც მიმკვდარნი ჩვენი მეები, მუდამ წყეხის ქვეშ იმყოფებიან, თუ რომელიმეს არსებობა ვიგრძენით, ვებრძვით, რატომ გამოიღვიძეო. ვიბრძვით საკუთარი თავის წინააღმდეგ და ვერც ვხვდებით.  ვერავის ვენდობით, რადგან კედლებს არა მარტო ყურები აქვთ, პირებიც. ნებისმიერი ინფორმაცია ჩვენს წინააღმდეგ იქნება გამოყენებული. საქართველოში ამ მხრივ, საგანგაშო მდგომარეობა არ გვაქვს, მეგობრებიც გვყვავს, ურთიერთობისთვის ვიტოვებთ დროს. მაგრამ საშიშროებაა, უმეგობრობის წინაშე რომ დავდგეთ. ეს მასობრივი მარტოობაა, სადაც მეგობარი გჭირდება გამოძახებით. ანაზღაურების სანავცლოდ, შეგიძლია ნებისმიერი სისულელე მოყვე, სამაგიეროდ, კონფიდენციალურობის გარანტიაა. არ გემუქრება უინტერესო თემებზე საუბარი, ბოლო-ბოლო არ დაგცინებს და გაგიგებს. კიდევ სულის სფეროში შენზე ჭკვიანი და გამოცდილია

სადამდე დავეშვით. საკუთარ მეებთანაც იმდენად დავკარგეთ დიალოგის შესაძლო გზები, რომლებთანაც გვაქვს, მათთანაც კონფლიქტური. და შუამავლის ყოლა გვიხდება. ფსიქოლოგებო, გიფიქრიათ, რითი განსხვავდებით მეძავეებისგან? ერთნი სიყვარულს გვპირდებით ფულის სანაცვლოდ, მეორენი – მეგობრობას ფულის სანაცვლოდ. მეძავეობა უარყოფითად არ მიიღოთ, სალანძღავი სიტყვა ჩემთვის ნამდვილად არ არის. მეტიც, მომიტევეთ, თუ გაწყენინეთ. შედარების გაკეთება მაინც მინდა: მეძავი, რომელიც აშიშვლებს ტანს და მეძავი, რომელიც აშიშვლებს სულს. სასაცილოა მორალისტების შეხედულება, რომ ტანის გაშიშვლება სულის სიშიშვლეზე დამამცირებელია. მაგრამ მე ამ საკითხში კლიენტურა უფრო მაინტერესებს. რატომ ვვაჭრობთ, სად დავკარგეთ სული, იყო კი ის ჩვენთან და სხვ.

 მე არ გამოვდივარ ფსიქოლოგთან ვიზიტის აკრძალვაზე. მეტიც, თუ საჭიროა, მეც მივალ, მიუხედავად იმისა, რომ ჩემთვის დამამცირებელია და სულ მექნება ეჭვი, რომ მხოლოდ ფულის გულისთვის მისმენს. და ვიცი, ისინი რომ არ არსებობდნენ, ბევრს არსებობაც გაუჭირდებოდა. მეორე მხარეც არის, როცა სხვისი აზრი გვკიდია. უბრალოდ იმ უტოპიურ ცხოვრებაზე ვოცნებობ, სადაც საკუთარ თავს ყველანი ვიცნობთ, არ დაგვჭირდეს იმის მიხვედრა, სად ჩავაბაროთ, როგორ დავძლიოთ ფობიები და როგორ გავარკვიოთ, გველანდება თუ ჩვენს ვანაში ადამიანი მართლა ტივტივებს.

ერთ ისტორიას გავიხსენებ, სოლომონ დოდაშვილს თუ.. მოკლედ, რომანტიკოსებს უკავშირდება: როგორ დაძლიეს საქართველოში შავი ჭირი. ეს კაცი შავ ღვინოს სვამდა ავადმყოფებთან. ისე, გასამხნევებლად, მეგობრულად. აღმოჩნდა, რომ ვისთანაც დალია, განიკურნა. თურმე შავი ღვინო კლავს ამ ჭირს. მოკლედ, სანამ გამოვალ დეპრესიიდან, კუჭის წყლული დამემართება. მაგრამ მეთვითონ 🙂 ეს ხუმრობით და სინამდვილეში ამ ბოლო დროს ძალიან ბევრს ვწერ. მეუხერხულება ყოველ დღე ახალი პოსტი. ჩემი ბრალი არაა, თითები თავისით მირბიან. 🙂

ქარაფშუტა

 

 1#.  როგორ მენგრევა ცხოვრება?!

გამომიმუშავდა, რომ, როცა პრობლემა მაქვს, ცხოვრებას მაყურებლის სავარძლიდან ვუყურო. იმ ფილმივით, სადაც ეკრანია შავ-თეთრი, დიალოგები ტექსტებით მომეწოდება და რაც მთავარია, ჩქარი კადრებით ინაცვლებს. მე ვუყურებ, როგორ მისხლტება ფეხი  ტექნო მუსიკის ფონზე. ვიღიმი. იმ ძირითად ინსტინქტებს შორის, რომლებიც ადამიანს აქვს, თავდაცვის, თვითგადარჩენისთვის ბრძოლის მე არ მაქვს.

წყენას გულში არასდროს ვიდებდი. კამიუს იმ ლიტერატურულ პერსნაჟს ვგავდი, ტრანსპორტში მგზავრებს ადგილს რომ უთმობს და თბილად უღიმის მათაც, ვინც აწყენინა, არა იმიტომ, რომ კეთილშობილია, უბრალოდ არ ახსოვს. მერე გადავწყვიტე ძალით დამემახსოვრა, ხალხს უთავმოყვარეო არ ვეგონე მეთქი და გაბრაზებულ სახეს ვიღებდი. თავიდან მეღიმებოდა, მერე შევეგუე. ბოლოს კი, როგორც ხდება ხოლმე, როლი იმდენად შევითვისე, ჩემი ნამდვილი სახე ვიპოვნე.

 ვიხსენებ, რამდენი დაბადება მქონია. მეები მუდამ კვდებიან და იბადებიან. არ ვიცი, ვიღაც წერდა, მთელი ჩვენი ცხოვრება მკურნალობაა დაბადების შოკიდანო. ჰო, დაბადებები სწრაფად ხდება, მაგრამ წინაპირობებიც აქვს. ზოგი მე ისახება, ზოგი კი სპერმასავით კვდება და თხევად სითხედ გამოდის. მე გამოვდივარ სცენაზე და ვყვირი: ”ღმერთი მოკვდა, გაუმარჯოს ღმერთს!” მათრევენ კულისებში და მეუბნებიან, ქარაფშუტა ვარ.

ვიჯერებ და სათანადოდ ვიცვამ. თან ვიცი, რომ იცვლება პირობები, მაგრამ მე მე ვარ. არ იკარგება არასდროს, მაშინაც კი, როცა გაორებაზე ვსაუბრობ. ალბათ შეუძლებელიც კია, ის დაიკარგოს. მას უბრალოდ უპირისპირდებიან სტატუს-ქვოსთვის საზღვართან. მე ვცდილობ მაყურებლის როლს ფილმისთვის ”როგორ მენგრევა ცხოვრება”. გადავწყვიტე დავნგრიო სხვები.

2#. როგორ გავხდი დონ კიხოტი?!

ადვილი ასახსნელია, გაცილებით რთულია, რატომ? ჩემი ცხოვრება ტრადიციული გზით წავიდა, – ცხოვრება წიგნებში ვისწავლე. როცა დრო მოვიდა, გადავწყვიტე საკუთარი პერსონაჟი შემექმნა და რვეული ავიღე, მზიურის წინ რომ მიწისქვეშა გზაა, იქ რომ ვიყიდე. იმისთვის, რომ რამე დამეწერა, ცხოვრება უნდა მქონოდა. ბოლოს გადავწყვიტე ისევ წიგნებზე მეწერა. კრიტიკოსი გამოვედი. ჩემ ირგვლივ ბევრი მზა წიგნი იყო. მათ შორის მოსიარულენი და მოლაპარაკენი. ადამიანები უკვე შექმნილი ხელოვნების პროდუქტები იყვნენ და მეც ვარჩევდი იმისთვის, რომ წაკითხვის ნება მოეცათ, ამისთვის თავი უნდა მომეწონებინა.

აქ კი უკვე ინდივიდუალური სცენარი იქმნებოდა. პერსონაჟთა ათქვეფას, ანუ მათი თვისებები ერთში გაერთიანებას ცოდვად მივიჩნევდი. ჩვევა მქონდა მათი გამოგონებისაც. საკუთარი თავიც გავიხადე მუზად და ისევე არ ვურევდი მეებს ერთმანეთში, როგორც ადამიანებს.

როგორც ავტორი ხშირად მოქმედებებში ვირეოდი. საკენკს ჩავყრიდი ხოლმე და მერე დამოუკიდებლად მიდიოდნენ. მსვლელობას კი საკუთარი ემოციურობით ვცვლიდი: გამოხტომებით. რაზე ვწერდი? ვერ ვიტანდი ღალატს და ეგოიზმს. თუ შევნიშნავდი ვინმეს ამ საქციელით, ვახმოვანებდი. მერე ისევ მე მომხვდა, მეუღლეებსაც ერჩივნათ სიჩუმე და ყველა თავის ვაის აქებდა. ერთ-ერთი ასეთი სიუჟეტის მერე საკუთარი ნაწერები გავანადგურე. ჩავიკეტე.

თავი დამანებეთ, – ვეუბნებოდი ყოველ შემხვედრს: მე არ დავწერ თქვენზე. ხელოვნებაში რომ დაფარული ქვეცნობიერი ყველაზე მეტად ჩანს, არ ვეთანხმები, რადგან ის თვითრეალიზაციის საშუალებაა. მასში ჩანს არა მხოლოდ თავი, არამედ საზოგადოების ინტერესი და სხვა.

მირეკავდნენ რეალური პერსონაჟები, წერა გავაგრძელოთო. ტელეფონს ხმას ვუწევდი ან ვთიშავდი. თავად მაშინ არ ვწყვეტ ხოლმე რეკვას, თუ იმ ადამიანის სურვილს პატივს არ ვცემ.მეუბნებიან, რომ ჩემზე დაწერეს, მე კი სულ მავიწყდება თუ მეზარება რომ ვნახო. ან რაში მაინტერესებს.

3#. როგორი ვარ კონფორმისტი?!

ქუჩაში გიცდიდი.
როცა ზამთარია, საშინელი სანახავი ვარ, უფრო სწორედ, უჩინარი: თვალებამდე ჩამოფხატული ქუდით და აჩაჩული კაშნეთი. რომელი საათიაო, მკითხა. თეთრი გოგონა იყო, დასამახსოვრებელი. ჩემზე ოდნავ დაბალი. ხალისიანი ხმა ჰქონდა და მეც ხალისიანად მივუგე.
”ხუთი ხდება”.
”არ მიყვარს ლოდინი”.
რთული იქნებოდა ჩემგან სიმართლის თქმა: მე მიყვარს ლოდინი. ანუ არაფრის კეთება. მიყვარს, როცა დროს ვკარგავ. თან მარტოობის შეგრძნებაც იშვიათად მაწუხებს. ასე რომ, ვერავინ დამაბრალებს დაგვიანების გამო რომ ვუსაყვედურე. სინამდვილეში, თავიდანაც ხშირად ვიგვიანებ და არც მინდა უსამართლო ვიყო.
თვითონ ვიღაც ბიჭს ელოდებოდა, მე – გოგოს. ის ბიჭი არ მოსწონდა, უბრალოდ ხვდებოდა. ასე მითხრა. როგორც გვალოდინებენ, ჩვენც ისე ვალოდინოთო და კაფეში წავედით. მე ყველას ვუთმობ.

4#.  დეპრესიის სკალა 

თითქოს დეპრესია არ მაქვს. იმდენნაირი ემოცია მაქვს, ჩემნაირ ადამიანებს ეგ არ სჭირთ. მაგრამ წინა კვირას ტესტი მაინც ჩავიტარე. საპირისპირო აჩვენა და თავიდან დავფიქრდი. ეს ტ. ი. ბალაშოვის ტესტია ნარკოლოგიური განყოფილებისთვის. ტესტების არასდროს მჯეროდა, მაგრამ მაინც სცადეთ. მასში მონაწილეობა ასე ხდება: ვუპასუხოთ დებულებებს შემდეგი ქულებით:

*არასდროს, იშვიათად = 1 ქულა

*ზოგჯერ = 2 ქულა

*ხშირად = 3 ქულა

* სულ, ყოველთვის = 4 ქულა

გაითვალისწინეთ, რომ

დდ= E(პირდაპირ)+E(პირუკუ).

სადაც, E(პირდაპირ) არის გახაზული ციფრების ჯამი: N1,3,4,7,8,9,10,13,15,19 პირდაპირ დებულებებზე, ხოლო E(უკუ) არის შემდეგი ციფრების ჯამი:  N2,5,6,11,12,14,16,17,18,20 უკუ დებულებებზე. მაგალითად, თუ N2 დებულებაში გახაზულია 1, მაშინ 4 ქულას ვიწერთ.

1. თავს ვგრძნობ ახლა უგუნებოდ, დათრგუნულად.

2. დილით ყველაზე უკეთ ვარ.

3. მაქვს ხოლმე ტირილის ან აცრემლებიც პერიოდი.

4. ღამით ცუდ სიზმრებს ვხედავ.

5. ცუდი მადა არ მაქვს.

6. მსიამოვნებს კაცთან (ქალთან) ყოფნა, ყურება, საუბარი.

7. ვკარგავ წონას.

8. ჩაკეტილობა მაღელვებს.

9. ვიღლები ყოველგვარ მიზეზგარეშე.

10. გული მიცემს ჩქარა.

11. ვაზროვნებ საღად, როგორც ყოველთვის.

12. მიადვილდება იმის კეთება, რისი გაკეთებაც შემიძლია.

13. მოუსვენრობას ვგრძნობ, ვერ ვჩერდები ადგილზე.

14. მაქვს მომავლის იმედი.

15. ახლა უფრო გაღიზიანებული ვარ, ვიდრე ჩვეულებრივ.

16. იოლად ვღებულობ გადაწყვეტილებას.

17. ვგრძნობ, რომ საჭირო და აუცილებელი ვარ.

18. სრულყოფილი ცხოვრებით ვცხოვრობ.

19. სხვა ადამიანები უკეთ იგრძნობდნენ თავს, მე თუ მოვკვდები.

20. მე დღემდე მახარებს ის, რაც ყოველთვის მახარებდა.

მაშასადამე, 50 ქულამდე – თქვენ დეპრესია არ გაქვთ.

50-59 ქულა – სიტუაციური ან ნევროზული გენეზის  მსუბუქი დეპრესია.

60-69 ქულა – სუბდეპრესიული მდგომარეობა ან მდგომარეობა ან ფარული იდეა

70 ქულაზე მეტი – ჭეშმარიტი დეპრესია.

გისურვებთ წარმატებას!