დანა-ჩანგლის როლი მარტოობისთვის

წიგნები უფლისწულისა და გლეხი გოგოს მელოდრამული ურთიერთობის შესახებ შეიძლება რომანტიკულია, მაგრამ კლასთა შორის განმასხვავებელ ფაქტორებს მალავს. მაგალითად, იმას, რომ გლეხი ჭამისას დანა-ჩანგალს არ იყენებს, საჭმელზე აცემინებს და შეუძლია საწოლშივე დაანერწყვოს. როცა უფლისწული სუფრასთან ჯდება და თეფშთან სამი სახეობის ჩანგალი ხვდება, მთლად პაზოლინი თუ არ ხარ არ აღწერ, რომ გლეხი გოგო წაკუზულია და წყალს შუა გუბიდან თქვლეფს. თან წარა-მარა საზარდულს იქავებს, რადგან საცვალი არ აქვს და კოკებოვანი დაავადებები სჭირს. როცა უფლისული მიჯნურს ეუბნება რა ლამაზი ღიმილი გაქვსო, გულწრფელობის ენაზე რომ გადავთარგმნოთ, ლამაზი ძაღლის, ვირის და პრუჟინის კბილები გაქვსო. რადგან სტომატოლოგიაში ადამიანური პროტეზი მხოლოდ მაღალი ფენის პრეროგატივა გახლდათ. სამაგიეროდ, ავტორი ხაზს უსვამს, რომ გოგონა კეთილია და პრანჭია სეფე ქალებს არ ჰგავს.

კლასთა შორის განმასხვავებელი ნიშანი, პირველ რიგში ეტიკეტი იყო, მითუმეტეს, სქესთა შორის დისბალანსის გამო, ქალების საზოგადოებისგან მოწყვეტის და განათლების ნაკლებობის გამო კონკიები ელემენტარულ ჰიგიენურ სტანდარტებში დაგვიანებით ჩასხდნენ. ეტიკეტმა მიღწეული სტანდარტი მაშინ დააფიქსირა, როცა სოციალური ცენტრიდან პერიფერიაში გადავიდა. არ იფიქროთ, რომ რომანტიკოსი არ ვარ, მწერალი რომ ვიყო ასეთ მელოდრამას დავწერდი: უფლისწულმა გლეხ გოგოს აკოცა, გლეხ გოგოს უფლისწულის კბილები მოეწონა და მას მერე კაკალი კბილებით აღარ ჩაუმტვრევია. იდიალური happy end.

რარიტეტულ წიგნებში რომ ვიტრიალოთ, როცა ბატალურ წიგნებს ვკითხულობ, სადაც სამამულო ან რომელიმე ომის თავგანწირვებია აღწერილი, სულ მინდა ვკითხულობდე ბიჭებზე, რომლებმაც აბჯარი აისხეს, ავანტგარდში დაეწყვნენ, მაგრამ ომში გრიპის ვირუსით მოკვდნენ ან უბრალოდ იმ დღეს კბილი სტკიოდათ და სუფთა დარიშხანი ჩაიდეს. სტატისტიკურადაც, ომებში ჭირიანობით უფრო იღუპებოდნენ, ვიდრე პირდაპირი შერკინებისას. ესეც იმ ელემენტარული ჰიგიენური ნორმების უცოდინრობით, რაც საზოგადოებამ გვიან გაითავისა. მხატვრულ ლიტერატურას რაღაც კაზუალ თემები აკლია, რის გამოც მთელი ეს მორალური ბატალურობები სადევ-გმირო რომანებად ან სულაც ჰაგიოგრაფიებად მევლინება.

თანამედროვეობაში ომი პირდაპირი შერკინებიდან ირიბ იმანენტურობაში გადავიდა, ბიოლოგიურ თუ კიბერნეტიკულ შერკინებებს მტერთან სხეულებრობრივი კავშირები მინიმუმამდე დაჰყავს. მტერზე ხელის გასვრა არ გვინდა, ხშირად არც მოყვარეზე და ამის დამადასტურებელია ჩანგალი. ჩანგალი პოსეიდონის ჯოხივითაა, ის მფლობელის კუთვნილება უნდა იყოს. დანა-ჩანგლით ჭამა ნიშნავს ადამიანის ინსტინქტურ შიშს, რომ თანამემსუფრე ავად არის. პლუს, შთანერგილი გვაქვს დასვრილობის შიში სისუფთავეზე კულტივირებულ საზოგადოებაში, რაც საკუთარ თავთან გვატისტანცირებს. მაგალითად, გასაგებია რატომ არ ვძიძგნით ხელებით სინაზე დადებულ გოჭს ერთდროულად, მაგრამ თეფშზე გადმოღებულ ულუფასაც ჩანგლით შევექცევით, რადგან არა თუ სხვისი, საკუთარი კიდურებიდანაც კი შეიძლება ავიკიდოთ ჭირი. ჩანგალი, ეს არის პრივატიზებით ლამის კბილის ჯაგრისისთან გათანაბრებული ატრიბუტი, რომელიც სიმბოლოა ადამიანების ნერწყვების განმაცალკევებელი და საკუთარი ნერწყვისგანაც დამაშორებელი. ჩანგლის რეკლამა სტუდიაში.

აღდგომა სვანეთში, ცხენისწყლის ხეობაში გავატარე. ასეთი ტრადიცია აქვთ: დააგდებენ სასაფლაოზე თონეში მთლიანად შემწვარ გოჭს ან ბეკეკას, ხოლო ირგვლივ იმა წლის სამზარეულო მიღწევებს შემოულაგებენ. ერთ კვირიანი კულინარიული დუელი ტარდება. მაგალითად, ჩემი მასპინძლის სუფრაზე სნიკერსის ტორტისა და სუშის როლების შუაში თონეში გამომცხვარი გოჭი გააწვინეს. ტრადიციაა, რომ გოჭი ხელებით გვეძიძგნა დანა-ჩანგლის გამოყენების გარეშე. მაგრამ სვანები ამას მხოლოდ დღესასწაულებზე სჩადიან, აქ შემონახულია წინაპრების ის წესები, რაც კულტურამ დავიწყებას მისცა. თუ ევროპული რენესანსი ჰიგიენის ნორმატიულობის განსამტკიცებლად ლიტერატურას ლიტერატურაზე ქმნიდა, ქართულ კულტურას ჰიგიენის აპოლოგეტი არ შეუქმნია. სუშის ხსენებაზე გამახსენდა, რაც შეეხება ჩინურ სამზარეულოს, აქ დანაა მონოპოლისტი. მე თუ მკითხავთ, ამ კუთხის კულინარიული პოპულარობა ცხოველთა სამყაროსადმი სინდისის ქენჯნით განისაზღვრება. თევზი იქნება, ქათამი თუ ძროხა, ისეთი მონდომებით გვინაწევრებენ ჩინელები საკვებში ბრინჯთან თუ კომბოსტოსთან ერთად, რომ შეგვიძლია სინდისი მოვატყუოთ, მაქსიმალურად დანაწევრებული ცხოველების მიღებით ცხოველურები აღარ ვართ, აი, როგორც სვანები დღესასწაულებზე.

დანა-ჩანგალი, როგორც ლეველური ეგალიტარისტი მიღებულ ცივილიზაციაში შეიძლება დამნაშავეა, რადგან ყველგან ჩვენს ნერწყვებს აღარ ვავრცელებთ, მაგრამ მარტოობაშიც აქვს ბრალი. ჩანგალში ადამიანის იზოლირება გამოიხატება სხვისი ან საკუთარი ნერწყვისადმი, როცა დანაში ილუზიის მორგება სინდისის ქენჯნის გამო. ჰიგიენის ნორმების დაცვისთვის საჭირო ყოფილა გარკვეული სახით იზოლაცია, მაგრამ იზოლაციას თითქოს მუხრუჭი აქვს სუსტი. ოჯახში თითქოს ყველას საკუთარი ჭურჭელი გვაქვს გარეცხვის მერეც კი. თანამედროვეობაში შეიძლება ჭირიანობის რიცხვმა იკლო, მაგრამ ფსიქიკურმა ავადმყოფობებმა იმატა. საუკუნეების მანძილზე ჩადებული სხვებისა და საკუთარი თავის შიში უკვალოდ არ გაქრა. ხანდახან კი ინსტინქტურ ლეველებზე ურთიერთობების დროს ჩვენი ქვეცნობიერი გვახსენებს რომ იყო დრო, როცა კოლექტივიზაციის პერიოდი იდგა, ინდივიდუალურობა გვაკლდა და ძალიან ვგავდით ერთმანეთს. აბა სხვანაირად როგორ ავხსნა, ცოლი რომ ქმარს ბასიანზე გაუშვებს და გულში ყველა რეივერ გოგოზე ეჭვიანობს, თავს სხვებთან აიგივებს და რახან ქმარი თვითონ მოსწონს ყველას უნდა მოეწონოს. უეჭველი კოლექტივიზაციის ნოსტალგიაა მიზეზი, სხვა რა უნდა იყოს.

სერიალი პლასტიკურ ქირურგებზე

key_art_niptuck

“რა არ მოგწონთ საკუთარ თავში?”
2000-იან წლებში რაიან მერფის მიერ შექმნილი სატელევიზიო სერიალის საფირმო ფრაზაა. სიუჟეტი მიმდინარეობს სამხრეთის სანაპიროს ზოლიდან – მაიამიდან – შემდეგ კი უკვე ლოს ანჟელესის ბევერლი ჰილსური ინტრიგების ირგვლივ.
ადგილებში, სადაც “სილამაზე წყევლაა” და იყო ყველაზე ლამაზი ქალი ნიშნავს ყოფილიყავი წარსულში ყველაზე მახინჯი და დაგჭირვებოდა ქირურგიული ჩარევები. ან კაცი ყოფილიყავი. სერიალი დაყოფილია ექვს სეზონად. ყოველ სერიას მინიჭებული აქვს იმ პაციენტის სახელი, ვის ამბავსაც ეძღვნება თხრობა. თხრობა მიმდინარეობს პლასტიკური ქირურგიისთვის ოქროს ხანაში, სანამ მას უოპერაციო პროცედურები ჩაენაცვლება.
ისმის კითხვა თუ რამდენადაა მორალური ნაციონალურობის და რასების ერთმანეთში არევა, როცა ნეო ნაცისტები აპროტესტებენ სილამაზის თანამედროვე სტანდარტს, რომ ყველას ჰქონდეს არიული აპრეხილი ცხვირები, აზიური აწეული თვალები, აფრიკული მოცულობის ინტიმური ადგილები, ჩაუტარდეს ტრანსგენგენდერებს სქესის შეცვლის ოპერაციები. თხრობა ქირურგების ოჯახური თრისამის ფონზე მიმდინარეობს, პაციენტებს უმეტესად სექსით იტყუებენ, უჩენენ კომპლექსს და სთავაზობენ გამოსავალს.
ოპერაციები სხვადასხვა მუსიკის ფონზე მიმდინარეობს, რასაც ანესთეოლოგი არჩევს. ამავე დროს ქალაქში დადის მანიაკი, ვინც აფუჭებს გაკეთებულ ოპერაციებს, ძალით ამახინჯებს ადამიანებს ჭრილობებით ან არღვევს ოპერაციით მიღწეულ სილამაზეებს, მაგალითად, მიმართავს ანტილიპოსაქციას – ქათმის ცხიმი შეჰყავს იმ ადგილებში, სადაც წესით უნდა ყოფილიყო სიმსუქნე. მსხვერპლთან კი ტოვებს დევიზს: “სილამაზე ეს წყევლაა”. ქირურგები კი მაინც იმეორებენ: “სილამაზე ეს სიმეტრიაა”. ფონურ მუსიკად ისმის სიტყვები: იდეალური სული – იდეალური გონება – იდეალური სახე – ეს იდეალური ცხოვრებაა. რეჟისორი ცდილობს გვაჩვენოს იდეალური დანაშაულიც.
სერიალში ვხედავთ ტირიონ ლანისტერის შემსრულებელ ტიპს როგორ იწყებს კარიერას პატარა როლით, უნარშეზღუდული პირის ძიძაა და “რა ტერმინია ეს უნარშეზღუდული, ეს იმას ჰგავს, მე არა მაღალი მიწოდონ”-ო. ან კასტიელის ტიპი ეპიზოდურ როლში, ვისაც პენისის დამოკლება უნდა ან ენის, რომ ავტომინეტს გადაეჩვიოს.
ვიხილეთ საინტერესო ქირურგიული ჩარევების დაგეგმები: მაგალითად, ქალს, ვისაც ბაგეები დაეწვა, აღდგენისთვის კლიტორის ბაგეების კანი გამოუყენეს, ორალური სექსის მოძულე ქმარს კი ახალი ტუჩების წარმომავლობა დაუმალეს. იყო რელიგიური თუ სხვა მიზნებით პენისის ჩუჩის მოჭრა. საქალწულე აპკის აღდგენა. ვაგინაპლასტიკა მშობიარობის მერე. კლიტორის კასტრაქციის მქონე კამბოჯელისთვის ხელოვნურად ნერვების დაგროვება, რათა ხელოვნური ჯი წერტილი შეექმნათ. სტიგმატი, ვისაც ჭრილობების მოშორება უნდა. ბულინგის მსხვერპლი ქალები. სექსში საბმისივი დაზარალებული კაცები. ქალი, რომელიც სავარძელში დაჯდა და რამდენიმე წელი იჯდა, სანამ არ შეეწეპა. კაცი, ვინც კომაში 20 წელი გაატარა და დაძინებამდე როგორც გამოიყურებოდა, ისეთად ქცევა უნდოდა. სქესის გადაკეთება უნდათ მამაკაცთა ციხეებში იმ პატიმრებს, რომელთაც გადარჩენისთვის გავლენიანი პატიმრების კახპობა გადაწყვიტეს.
იყო ოჯახური ინტრიგები, მაგალითად, აყვანილ შვილს რომ უნდა მშობელს დაემსგავსოს ნიკაპის ჩაღრმავებით, დაუნის სინდრომიანს რომ უნდა დედ-მამიშვილებს დაემსგავსოს, ბრმა ქალს – თვალები მიუხატეს, იდენტურ ტყუპებს სურთ რომ ერთმანეთს არ ჰგვანდნენ, სიამის ტყუპები იყოფიან. ადამიანები, რომლებსაც უნდათ კუმირებს ჰგვანდნენ, ან ბარბის თოჯინებს და გენეტალიები მოიშორონ. ცოლი, ვისაც უნდა ალცჰეიმერით დაავადებულ ქმარს ახსოვდეს და ისევ ახალგაზრდად აქციონ. გავიცანით პროფესორი, ვინც ამბობს, რომ უცხოპლანეტელებმა ჩიპი ჩაუმონტაჟეს და ამოღება უნდა. გავიცანით ქალი, რომლის სხეულშიც ტყუპისცალი დის ჩანასახი ცოცხლობს. დედა, ვის სხეულშიც ოცი წლის წინ გაქვავებული ემბრიონი ცოცხლობს. ქალი, ვის სხეულშიც თვითმკვლელი ტერორისტის კბილები ბომბის ნაწილებთან ერთად მოხვდა, შეეზარდა, შურისძიების სურვილით აავსო.
გავიცანით კაცი, ვინც სოკომ ისე მოწამლა, გაა-ხე-ვა, ხედ აქცია და პაემნებზე სიარული შეაწყვეტინა. მოაჭრეს ტოტები ხელებიდან, ახლები ამოუვიდა. პირველად გავიგე ამ დაავადებაზე. ბევრი სხვადასხვა სინდომით დაავადებულები აჩვენეს. პაემნებზე სიარული უნდოდა შიდსიან მამაკაცს და “შიდსის ნაწიბურები” მოიშორა. ხმის იოგების დაჭიმვა სექს ოპერატორად მომუშავე ქალისთვის. პაემანზე წასვლა უნდოდა მეზობელ ზოოპარკში მდედრ გორილასაც და სახე გაილამაზა, მაგრამ მამრ გორილებს კარგი ინტუიცია ჰქონიათ.
სერიალი იწყება ამბით, თუ როგორ გაეხვივნენ მთავარი ქირურგები ნარკობარონების საქმეში, რომლებსაც მექსიკიდან ამერიკაში კოკაინი ქალების სხეულში ჩადგმული ძუძუების იმპლანტებით გადაჰქონდათ. ქირურგებმა ძირფესვიანად შეუცვალეს გარეგნობა დამნაშავეს, რათა მას თავიდან აიეცილა სასჯელაღსრულება, ამას მოჰყვა თანამშრომლობა ეფბიაისთან, მოწმეების “ახალ ტყავში” დამალვა. ლიპოსაქციით ზედმეტი წონის დაკლება სიკვდილმისჯილი პაციენტისთვის, რათა შტატის კანონმდებლობის თანახმად, სწრაფი სიკვდილი შეძლებოდა, ზედმეტი წონა კი ამაში ხელს უშლიდა. აი, 15 წლის წინ გამოუტანეს განაჩენი და აღსრულებაში სხვანაირად ვერ მოიყვანეს.
ქირურგების სახლი ოკეანეს უყურებს. ოკეანის პირას მდგარი სახლის ნაკლი ის არის, რომ ღამით თითქოს სასაფლაოს უყურებ. ამდენად შევეჩვიეთ ლამპიონებით განათებულ სივრცეს. ბუნებრივია გარეგნობაზე ზრუნვა. რადგან მხოლოდ ცოცხლებს გვაქვს მატერიალური სხეული. დანარჩენი კი ისედაც გასარკვევია.
თქვენ რა არ მოგწონთ საკუთარ თავში?

შიზოფრენიის უპირატესობა

როგორც აუტისტებზეა ტენდენცია, რომ გენიოსები არიან, თითქოს ისევე მოელიან შიზოფრენიით დავადებულთაგან მაღალ შინაგან ლოგიკას (ინტუიციას). თეორია 2012 წელს პოპულარული აქცია ჯერ კიდევ ელინ საკსმა (Elyn Saks) პრეზენტაციით “ზღაპარი მენტალურ ავადმყოფობაზე” (“A Tale of Mental Illness”), სადაც ტრადიციული მკურნალობა უარყო. “თქვენი ანგელოზები არ მინდა, ჩემი დემონები მირჩევნია”. ერთი წლის შემდეგ კი ელინისგან საფუძველჩაყრილმა ასევე შიზოფრენიკმა და ფსიქოლოგმა ელეანორე ლონგდენმა (Eleanor Longden) ტედისთვის წაიკითხა ლექცია სახელად “ხმები ჩემს თავში” (“The Voices In My Head”). ჯერ პიროვნების გაორებასა და შიზოფრენიას შორის განსხვავება ახსენა, – გაორების შემთხვევაში თუ პიროვნება გახლეჩილია, შიზოფრენიის შემთხვევაში – დამსხვრეულია. შესაბამისად, მისი ჰალუცინაციები აწყობას საჭიროებს და არა წამლებისგან ჩახშობას. ნათქვამის მიხედვით ჰალუცინაცია განხილული არაა როგორც შიზოფრენიის სიმპტომი, არამედ პიროვნების დამსხვრეული კადრები, საჭირო მასალა მთლიანის ასაწყობად, პაზლი, “შემოქმედებითი და მოხერხებული გადარჩენის სტრატეგია”. შეიძლება ეს გამოსვლა გახსოვდეთ, – 20 ონლაინ საუბარში, რომელიც თქვენს ცხოვრებას შეცვლის, – შევიდა.

ამავე პერიოდში Star Trek-ებისა და Smallville-ების მწერლებმა დაიწყეს ახალ სატელევიზიო შოუზე მუშაობა სახელად “აღქმა” (“Perception”). შოუ არ გახდა იმდენად წარმატებული როგორც მისი წინამორბედები, თუმცა ესეც ამერიკული დეტექტივის კლასიკურ საზღვრებშია: დენიელ პირსი, გენიოსი და შეშლილი გამომძიებელი, ვისი მოსაზრებებიც იმდენად გიჟურია, რომ თავიდან არავინ უჯერებს, სარკასტულია, მიზანთროპია, ჰყავს ერთგული თანაშემწე, ვისაც მუდამ ამცირებს, მაგრამ მიეჯაჭვა, პირად კავშირებში გულქვაა, რადგან ურთიერთობების ეშინია, ჰყავს საკუთარი “უოტსონი” დედუქციური გადათამაშებისთვის, ოღონდ იგი მისი წარმოსახვის ნაწილია. ჰოპ, დიახ, ჩვენი FBA-ის აგენტი პარანოიდული შიზოფრენიითაა ავად, ჰალუცინაციებით კი ქვეცნობიერი ეხმარება ხელახლა ხედავდეს მოვლენებს, სანამ მოვლენებში დამალულ გასაღებს არ შეამჩნევს. იმისთვის, რომ ამ პირველი ხარისხის ფსიხის დენიელის მდგომარეობა მთლად ხელიდან არ წავიდეს, გამოცანების ამოხსნა სჭირდება, ტვინის მუდმივი მზადყოფნა ჰალუცინაციების დეტალებზე კონცენტრაციაში.  ეს კი ელეანორე ლონგდენის ამბავს ჰგავს, ფსიქოლოგიის გამოცდაზე წარმოსახვითი ხმები რომ კარნახობდა პასუხებს. სპოილერი: რეალობა ეს ილუზიის ერთ-ერთი სახეობაა.
1987 წელი არის თარიღი, საიდანაც დაიწყო აქტიური ბრძოლა ფსიქიატრიულების წინააღმდეგ ჰალუცინაციების სასარგებლოდ. ხმოვანი მოძრაობა (“Hearing Voices Movement”) ვერბალურ, აუდიო ჰალუცინაციებზე ორიენტირებული ექსპერიმენტული მკურნალობის შემომთავაზებელი ორგანიზაციაა, რომელიც უარს ამბობს ხმების წამლებით ან სხვა ხერხებით ჩახშობაზე და გვთავაზობს შინაგან ხმებზე კონცენტრაციას; იცავს ჰალუცინაციებით შეპყრობილ ადამიანთა უფლებებს, ცდილობს გაუწიოს ფსიქოლოგიური კონსულტაცია, აარიდოს ბულინგი, თანასწორუფლებიან დასაქმებას მოითხოვს შრომის კოდექსში, ეწევა ფსიქოლოგთა გადამზადებას და აწარმოებს ტრენინგებს, ყოველ 10 ოქტომბერს მსოფლიო მენტალური ჯანმრთელობის დღეს აჯამებს წლიურ შედეგებს და სხვა. მას დღეისობით უკვე სხვადასხვა ქვეყანაში აქვს ავტორიტეტი. კომუნა HVM პაციენტს სამ საფეხურიან მკურნალობას სთავაზობს: ა) ინიციაცია, ემოციური ქაოსი, შიში; ბ) ორგანიზება, საგანი/მიზანი/ამოცანის პოვნა, დაკოპირება და ჩასმა ჰალუცინაციების ყოველდღიურ ცხოვრებაში; გ) ჩასმულის გაწონასწორება, პაზლის აწყობა, მიღებულის გამყარება.
Dr. Marius Romme მოძრაობის თეორიტიკოსი, Dr Sandra Escher-თან ერთად კომუნის დამფუძნებელი, მაგალითს ისტორიიდან იღებდა. ძველ ცივილიზაციებში ჰალუცინაციები განიხილებოდა როგორც ნორმა. ისედაც, შინაგანი მეტყველება შედარებულია ბავშვის თავისთვის საუბართან იგივე ლინგვისტური კონსტრუქციის გამოყენებით, რასაც მშობლები აწვდიან. ეს მას კონცენტრაციაში ეხმარება, თუნდაც თამაშისას პაზლის აწყობაში. ასეა შიზოფრენიის შემთხვევაშიც. იგივე დოქტორი თვლის, რომ არავითარი სამეცნიერო დამამტკიცებელი საბუთი არ არის, რომ შიზოფრენია ტვინის ავადმყოფობაა. მისი კოლეგა ბეიკერი წიგნში “შინაგანი ხმა, ხმების დაკოპირების პრაქტიკული გზამკვლევი” (“The Voice Inside, A Practical Guide To Coping With Hearing Voices”) ასევე მოითხოვს ხმებთან საუბარში შესვლას. ამავე წიგნში გვიყვება როგორ დაიბადა მოძრაობის იდეა: დრ. მარიუსს პაციენტი ეკითხება, თუ შენ ღმერთის გჯერა, ვისიც არ გესმის, რატომ არ უნდა მჯეროდეს მისი ვისიც მესმის? რაც შეეხება კრიტიკას, მოძრაობას ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავს, ვინაიდან უარს ამბობს წამლებზე და მედიტაციას მიმართავს. თან არის შემთხვევები, როდესაც ხმა პაციენტს ამორალური ქმედებისკენ უბიძგებს, – ქურდობა, მკვლელობა, სუიციდი.. მოძრაობა ყველა ინდივიდუალურ შემთხვევას ბოლომდე ვერ გააკონტროლებს და დამამშვიდებლებზე უარის თქმის გამო დაავადებული ფორსმაჟორ სიტუაციაში ხშირად აღმოჩენილა.

თმა, როგორც სქესის მსაზღვრელი

ქალები თაობებს ვტოვებთ იმ ბიოლოგიური მიზეზის გამო, რომ იგრეკი კონკურენციის გარეშე გადაეცემა მემკვიდრეობას, იქსებს შორის კი რეცესიულისა და დომინანტურის გამოვლენაა საჭირო. ანუ მე, როგორც ქალი, შეიძლება ბებიის პირდაპირი შვილიშვილი არ ვიყო, მაგრამ ჩემი ძმა ბაბუის პირდაპირი შთამომავალია. აქედან შეიძლება აიხსნას გვარის გადაცემის სისტემა მამიდან შვილზე, და გამონაკლისად ებრაელთა პოლიტიკა აღვიქვათ – მუდმივი ომიანობის გამო გაუპატიურების მერე ჩასახული ბავშვების მამობაზე უნდობლობის გამოცხადება.
რთული სათქმელია ბიოლოგიურმა პროცესებმა გამოიწვიეს პატრიარქატული პროცესი თუ პატრიარქატულმა სისტემამ განიცადა ევოლუცია ბიოლოგიაში, პირველობაზე ქათმისა და კვერცხის, სხეულისა და სულის პრეტენზიას ჰგავს. მაგრამ მამაკაცს შეიძლება მრავალი იქსი ქრომოსომა ჰქონდეს და ერთი იგრეკი, – მისი სქესი მაინც მამრობითია. ანუ, გარდა იმისა, რომ მამრის ჩასახვა უფრო მარტივია იგრეკის პატარა ზომის ანუ ნაკლები წონის ანუ სისწრაფის გამო, სქესსაც იგრეკ ქრომოსომა განსაზღვრავს.
სასქესო ორგანოების სხვაობის გარდა მნიშვნელოვანი განმასხვავებელი უხეში თმით დაფარული სახეა. მამაკაცის გამელოტების გენი იგივე ქრომოსომაზე მდებარეობს, რაც ქალის საკვერცხეებს განსაზღვრავს, დაზიანების შემთხვევაში კი ქალებში გამელოტების ნაცვლად, პირიქით, ჭარბთმიანობას, უნაყოფობას იწვევს. შეიძლება ფიქრი მელოტი და ჭარბთმიანი ქალის შეუწყვილებლობაზე, კაცების გამელოტებაში მათი დედების დადანაშაულებაზე ან სიმპათიის გაჩენის ვიზუალურ როლზე, რადგან პარტნიორის სასიამოვნო გარეგნობას ავტომატურად ჯანსაღი მემკვიდრეობისკენ მივყავართ.
თუ იურულ პერიოდში თერომორფებისგან მოყოლებული სხეულზე თმა პრიმატს ყინვისგან დასაცავად სჭირდებოდა, ნადირობის ხანაში საშოვარზე მოხეტიალე მამრმა გამოქვაბულში ჩათბუნებულ ქალზე მეტი თმა დაიჭირვა. ტანსაცმლის გამოგონებასთან ერთად თმიანობა შემცირდა და დღეს სიცხისგან დასაცავად გვჭირდება. ამით აიხსნება სამხრეთულ ქვეყნებში მოჭარბებული თმიანობა. რაც ხშირად კურიოზის მიზეზი გამხდარა სლავეთში მოგზაური კავკასიელი ქალებისთვის, საჭირო გამხდარა საცხოვრებელი კლიმატური პირობების ახსნა, მათთვის ჰორმონალური დისფუნქცია რომ არ მიეწერათ. შეიძლება ჩვენთვის სექსისტურად ეხუმრათ, თუ არ გინდათ თმა გქონდეთ სხეულზე, თმა უნდა გქონდეთ სხეულშიო და სექსისკენ ებიძგათ.
არა მხოლოდ ქალებმა, ფემინიზმის განვითარებაში წვლილი კაცებმაც შეეტანეს, რომლებიც ინდი თამაშებში და კომიქსებში დაიმალნენ. ზრდასრული კაცებისგან თავის მობავშვება ერთგვარ ტრენდად იქცა. პლიუს ორივე სქესისგან თმის მოშორების ისტერია. სოციუმისთვის ინდივიდის თმიანობას რამდენიმე ლინკი აქვს: მასკულინურობის (მამაკაცური ჰორმონების) გარდა ასაკს წარმოაჩენს, რადგან უთმოები არიან უმცროსები. ასაკი კი სტერეოტიპულად სიბრძნესა და გამოცდილებას ლინკავს, როცა უთმობა ქალურობასთან და უმცროსობასთან ასოცირდება.
დღევანდელობა შეიძლება მატრიარქატულ, შემგროვებლურ ეპოქად განისაზღვროს, სადაც ფიზიკური ძალა ნადირთან შესაჭიდებლად ნაკლებად პრიორიტეტულია და ყოფა გონებრივი შრომით იმართება. შესაბამისად, მაღალი რანგის წარმომადგენლები ცდილობენ სუფთად გაპარსული წვერითა (მოვლილით, შემცირებულით მაინც) და სხეულზე მინიმალური თმიანობით წარდგნენ სოციუმის წინაშე. რითიც ფემინურობის მიღებას ლინკავენ, სტერეოტიპულად ნაკლებად აგრესიულობის, ნაკლებად დომინანტურობის, სანდოობის იმიჯს იღებენ. თუ ეს მაღალი რანგის წარმომადგენელი რაიმე რიტუალს არ განასახიერებს, მაგალითად, სასულიერო პირია, შოუ ბიზნესშია.
დასკვნისას, მწუხარებას გამოვთქვავ ქალებისა და ეპილაციის მიმართ, რადგან მგონია, ჭარბი თმის აღმოჩენის შემთხვევაში უნდა მივაკითხოთ ექიმს მიზეზის მკურნალობისთვის და არა შედეგის მოსაცილებლად. თან ჭარბ თმას, ავადმყოფობის კი არა, შეიძლება დამცველის ფუნქციაც ჰქონდეს. ეპოქაში, სადაც დაავადებებს შორის ქალის სიკვდილიანობის მაჩვენებელი მკერდის და საშოს კიბოები სამეულში ერთმანეთს ენაცვლება, ლაზერის სისტემატური, თვიური გამოყენება შეიძლება სახიფათო იყოს. როგორც ესთეტიკის ცენტრებში საუბრობენ, ლაზერი ორგანიზმს ზიანს არ აყენებს, თუ დასასხივებული ადგილი უკვე არაა პრობლემური. არა და მხოლოდ პაპილომა ვირუსით ქალთა 70%-ია ავად.

რატომ აცმევენ ახალშობილ გოგონებს ვარდისფერს?

period-clue

როდესაც ჩემს M Calendar-ს ვადა გაუვიდა, ახალი აპლიკაციის ძებნა დავიწყე, ასე წავაწყდი clue-ს დევიზს: სამეცნიეროა, კონფიდენციალურია, არაა ვარდისფერი (confident, scientific, not pink!). დავფიქრდი, რომ მართლაც, ჩემთვის ყველა ცნობილი period tracker-ი ვარდისფერია, შეიძლება ზომიერად გაფორმებული ყვავილებითა და პეპლებით ან მათ გარეშე, მაგრამ ყველა მენსტრუაციის კალენდარს ვარდის ფერი აქვს. რატომ?
თანამედროვე period tracker-ები არა მხოლოდ ოვულაციურ თუ მენსტრუაციული პერიოდების შემახსენებლებს წარმოადგენენ, ქალებს გვაქვს ფუფუნება, რომ საკუთარი ექაუნთები შევქმნათ, სადაც კალორიების, გამაყუჩებლების მიღებას ვაკონტროლებთ, განწყობის ცვლილებას და სექს პოზიციებსაც კი აღვწერთ. ეს ყველაფერი კი საშუალებას გვაძლევს დავიგეგმოთ სასურველ დროს ჯანსაღი ფეხმძიმობა ან ზიანის შემთხვევაში გავიგოთ როგორ მოქმედებდა ჩვენზე ესა თუ ის ჰიგიენური საშუალებები. მოკლედ, საკუთარ სხეულებს ვსწავლობთ.
ამიტომ ერთი პლიუსი, რატომაც clue-სნაირმა აპლიკაციებმა დამაინტერესა საკითხისადმი მედიცინური მიდგომაა. და რატომაც კონკრეტულად ამ აპლიკაციამ დამაინტერესა გამოხატული პროტესტული მიდგომაა, ჩართულობა ბერლინურ ვორკშოფებში. რაც უფრო დატვირთულ ფუნქციებიან პროგრამებს არ სჩვევიათ. მაგალითად, რუბის.
იყო ერთი სამეცნიერო სტატია, რომელიც clue-მ გააზიარა მითზე პმსის შესახებ. სადაც პმს არაა განხილული როგორც ფალოსის დანაკლისი, ცალსახად უარყოფითი დღე, ჩატარებულმა კვლევამაც აჩვენა, რომ ადამიანები ხშირად უგუნებობას ორგანიზმს აბრალებენ თავის გასამართლებლად. ანუ გამოყოფენ პმსის სიმპტომებს პმსის სინდრომებისგან. მეტიც, ისეთივე მოარული სტერეოტიპია, რომ ყველა ქალს აქვს პრემენსტრუაციული პერიოდი, როგორც ვაგინალურ სექსამდე პრელუდიის საჭიროება ნებისმიერი ქალისთვის.
ჩემი აზრით, clue ან მსგავსი აპლიკაციები, პირველ რიგში, მომხმარებელს სხეულის შესწავლაში ეხმარება. გარდატეხის ასაკის არსიც იმაში მდგომარეობს, რომ პიროვნებამ საკუთარი ორგანიზმის ფლობა ისწავლოს. შესაბამისად, რუტინულად თვეში ხუთი დღე საკმარისი უნდა იყოს, რომ ზრდასრულ ასაკში პრემენსტრუაციული პერიოდი გააკონტროლოს. მაგალითად, თუ მოზარდი ეგოისტურად აზროვნებს, რომ მისი არავის ესმის, რომ ყველაზე უცნაური პრობლემები თვითონ აქვს, ნორმალურია. მაგრამ თუ ზრდასრული ადამიანი მიმართავს ამ ფრაზებს, ე.ი. მას გარდატეხის ასაკში მისაღწევი საფეხურები არ ამოუწურია. სწორედ ეს მიდგომა მოქმედებს clue-ს შემქმნელებისგან.

შეკითხვას, თუ საიდან მომდინარეობს ვარდისფერის ფემინურობასთან ასოცირება, ჩვილის ფიზიოლოგიური ძირიდან (მართლა უკეთ აღიქვამენ თუ არა ახალშობილი გოგონები ცისფერთან შედარებით ვარდისფერს) თუ სოციალური წყობის მარწუხებისგან, ვუპასუხებდი, რომ ფერების ამგვარი დაყოფა მოდის მარკეტინგიდან.
მეოცე საუკუნეში, ბრენდების დაარსების ხანაში, ერთგვარი სარეკლამო სვლა იყო პროდუქციისთვის ტრადიციის მინიჭება, რადგან ტრადიციის დამკვიდრება პროდუქციის განმეორებად გაყიდვას უზრუნველყოფდა. ფერების დაკანონებისთვის მოდის ცნობილი ბრძოლა ფრანგული სახლების გამარჯვებით დასრულდა. ვინაიდან პარიზი გახდა მე-20 საუკუნის მოდის ცენტრი, სწორედ მისი შერჩეული ფერთა სისტემა გახდა დომინანტური. ბერლინური სახლებისგან განსხვავებით, რომლებიც საპირისპირო ფერთა შერჩევას ითხოვდნენ (ცისფერი – გოგონებისთვის, ვარდისფერი – ბიჭებისთვის).
ვაღიაროთ, რომ პარიზული ფერთა სისტემა იმდენად წარმატებული აღმოჩნდა, რომ არამოდური მშობლებიც კი მოდის მსხვერპლები გახადა. Clue-ზე წავიკითხე, რომ ბერლინური პროდუქციაა. გული დამწყდება, თუ მათი პროტესტი საუკუნის წინ დაწყებულ ქიშპობას უკავშირდება.

სამედიცინო ტურიზმი იზმირში

იშვიათად გამოვირჩევი აქტივიზმით, მაქსიმუმ საძიებო სისტემებიდან ინფორმაციის შეკრება და დაინტერესებული პირებისთვის ინფორმაციის მიწოდება შევძლო. წლევანდელი წელი ჩვენი ოჯახისთვის რთული იყო ჩემი ძმის ავადმყოფობის გამოც. მკურნალობდა იზმირის ერთ-ერთ საავადმყოფოში KentHospital-ში. მშვენიერი ქალაქია ეგეოსური დანატოვრითა და მუსლიმური ლოცვებით.

საავადმყოფოს ლაბორატორია განთქმულია კორონარული ანგიოგრაფიით, ბირთვული მედიცინით, რადიოლოგიით, ტრანსპლანტაციებით, ბიო-ქიმიური ექსპერიმენტებით. კმაყოფილი იყო ადგილობრივი ექიმების სამედიცინო განათლებით, მაგრამ შოკში დარჩა რეანიმაციაში ნაგრძნობი სიცივის გამო. მომიყვა როგორ გამორთეს მისი თანაპალატელი აპარატიდან მხოლოდ იმის გამო, რომ ძილში წამოყვირებები იცოდა. სიკვდილამდე ის მოასწრო, რომ თანაპალატელს ხელი დასამშვიდობებლად აუწია. ეს იყო საავადმყოფო, სადაც პაციენტების სიცოცხლით “რულეტკას” თამაშობდნენ. საქმეში ინსპექციაც იყო ჩართული, თუმცა სისტემა იმდენად კორუფციული აღმოჩნდა, სერიოზულად არავის გამოუძიებია.

სამედიცინო ტურიზმი ისეთივე რთული გადასაწყვეტია, როგორც სამუშაოს მაძიებლად წასვლა უცხო ბაზარზე. პრობლემები რასაც კონკრეტული კლინიკა დამატებით იძლეოდა თარჯიმნული სისტემის გაუმართავობა იყო. პლიუს რიგი, რომლის მონიტორინგი ჯერ კიდევ პრობლემური ავადმყოფის ნაადრევი გაწერით ხერხდებოდა. მითუმეტეს თუ პაციენტს იურიდიული ცოდნა აკლია. როდესაც ტურისტი ხარ ჭრელი ხალიჩები ანტიკური დარბაზების ფონზე შეიძლება რომანტიკულად მიმჯაჭველია, მაგრამ სამზარეულოში შეღწევის მერე მხოლოდ კორუფციაზე ფიქრი შეგიძლია.

ძირითადი რჩევა რაც შემიძლია გავიღო კონკრეტული კლინიკის სტუმრების მიმართ არის მარტოობის შიში: ნუ წახვალთ სამკურნალოდ მარტო, წაიყოლეთ იურიდიული, თარჯიმნული და სამედიცინო განათლების მქონე პირი. წინააღმდეგ შემთხვევაში კვალიფიცირებული ექიმების მერე რეანიმაციაში პაციენტები ერთმანეთის მისახედები გახდებით. რაც შეეხება დაღუპული პაციენტის მკვლელ ექიმებს, დღემდე ვათვალიერებ სოციალურ ქსელებში, ვერ ვთავისუფლდები.

ძალიან წითელი დღეები

1282659891469_4654585

Smoking can kill a woman’s eggs and cause periods to stop prematurely, – აი, რა უნდა ეწეროს რეალურად სიგარეტის კოლოფებს.

ძველი ქართველების აზრით, ჩვენ ყველანი მენსტრუაციას ვჭამდით და ვაი თუ ორსულ ქალს სისხლი წამოსვლოდა, ბავშვი მუცელში ხომ შიმშილისგან მოკვდებოდა. თავად პროცესი კი იმდენად უწმინდური იყო, მთაში ქალები იმ დღეებისთვის სოფლისგან შორს ცალკე იშენებდნენ სახლუკას, იმ სახლუკას გვერდით მეორე სისხლიანი კოშკი იდგმებოდა, და სოფლის შენებასაც მეტი რა უნდა: საბოლოო ჯამში ცალკე ქალაქი გვქონდა თვიურად, – გამობერილ მუცლებზე მუთაქებს შევიწყობდით და ვჭორაობდით სისხლებზე, ხინკლის ცომებსა თუ სხვა ქალურ, ძალიან ქალურ ამბებზე წითელი ლობიოთი, შავი მუხუდოთი, პიტნითა და თაფლით.

..და მე ვიფიქრე, რა კარგი იქნებოდა, ერთი პატარა, მიყრუებული სოფელი ავიშენოთ ბლოგერმა ქალებმა. ქალებმა, რომელთა ცოდვებს ღმერთი სერიოზულად არ უყურებს, სანამ კაცებს არ შევაცდენთ. თვეში ერთხელ მივატოვოთ ჩვენი ექსპრესიული ცხოვრება და თავი ორგანიზმებს დავუთმოთ. იმ დროს, როცა ყველაზე მეტად გვესმის მათი არსებობა, ვიცით ყოველი ნაწლავის ფორმა და ზომა, შეუხედავად შეგვიძლია დავითვალოთ ყოველი კაპილარი გულამდე, გვესმის ფილტვების შინაგანი აკუსტიკა, როდესაც ხორხიდან ჰაერი ჩაგვდის და.. და კიდევ გვტკივა საკუთარი მკვდარი შვილები, ორგანიზმი, რომელიც ჩამოიშალა.

სტუდენტობისას ირანელი ქალის ფილმი ვნახე ეპილაციაზე. ქალები თავიანთი ინტიმური საათების განმავლობაში გულახდილად საუბრობენ: ერთ გოგოს მონოპაუზა აქვს, მეორემ აპკი უნდა გაიკეროს და სხვა. რაღაც დრამატული კადრი მახსოვს, – საპირფარეშოში შესული შუა ხნის ქალი, ქაღალდზე ტუჩსაცხს რომ წაუსვამს და ურნაში ჩააგდებს, ისე, გამოსაჩენად. იმის მერე მეშინია დაბერების. მეშინია დაბარების, რომ სხვანაირად ვეღარ ვიგრძნობ ჩემს ამ ელიფსურ ქირონულ მუცელს.

 butterflies-tummy

ამბავი კვერცხუჯრედისა და სპერმატოზოიდისა, რომელიც მეცნიერებამ შეთხზა მამაკაცისა და ქალის სტერეოტიპულ როლებზე დაყრდნობით

” ადამიანის სხეულის თეორია ყოველთვის სამყაროს ნაწილა… ადამიანის სხეულის თეორია ყოველთვის ფანტაზიის ნაწილია.” ჯეიმს ჰილმანი. ანალიზის მითი.

ანატომიაში ქალის სხეულის დაკნინებაზე ემილ მარტინი საუბრობს. მათი შინაარსი პატრიარქატზე მიუთითებს: ფუუ, წერენ, რომ ქალს ბინძური სხეული აქვს, მენსტრუაცია მოსდის და სუსტია. სუსტია არა მხოლოდ გარეგნულად და სულიერად, ორგანიზმიც სუსტი აქვს. მერე ემილი ნორტონი გაბრაზდა, სტატია დაწერა და მოუყარა თავი წიგნებში არსებულ მითებს სპერმისა და კვერცხუჯრედისა: იმ წიგნებიდან, სადაც თანამედროვე მედიცინის სახესხვაობრივი გადმოცემებია, ასევე მითებს, სადაც კვერცხუჯრედისა და სპერმას შორის ურთიერთობა წარმოჩენილია სამეფო ან საეკლესიო შეფერილობით.

მითების თანახმად, ”ცხრა მთისა” და ”მდინარის გადაღმა” მდებარეობს კვერცხუჯრედი, დიდი და დონდლო. უმოძრაო. აქვს ”გვირგვინი”. ყავს თანმხლბი უჯრედები – ”ამალა”. დამცველ გარსს უწოდებენ ”სამოსელს”, სიტყვას, რომელსაც ჩვეულებრივ მხოლოდ წმინდა საეკლესიო ტანსაცმლის მიმართ იყენებენ. წმინდანია. ზის ცალკე, მაღლა, – დედოფალი სპერმის მეფისთვის. პასიურია, ანუ დამოკიდებული სპერმაზე.

აქ stop.

ჯერალდ შატენი და ჰელენ შატენი კვერცხუჯრედს მძინარე მზეთუნახავს ადარებენ: მთვლემარე საპატარძლო თავისი მამაკაცის ჯადოსნურ კოცნას ელოდება, რომელიც მას სულს შთანთქავს და სიცოცხლეს მიანიჭებს. თან სპერმას ”მისია” აქვს: ”კვერცხუჯრედის ძიებისას ქალის სასქესო ორგანოში შეაღწიოს.” მოკლედ, სპერმები ”საშიშ მოგზაურობაში” ”თბილ სიბნელეში” მიემართებიან, სადაც ზოგი ” ”ძალგამოცლილი” დაეცემა. “გადარჩენილებს” ”იერიში მიაქვთ” კვრცხუჯრედზე და წარმატებული კანდიდატები ”ჯილდოს თავს ეხვევიან”.

ემილ მარტინს ვუდი ალენის ფილმი მაგალითად მოჰყავს, ფილმში, სადაც შეშინებული სპერმატოზოიდის როლს თავად ვუდი ასრულებს, რომელსაც ეშინია გარეთ გამოსვლის, უფრთხის სიახლეს და არ უნდა ”ბუაში” შეღწევა. ვიზუალური ხილვისას, როდესაც სპერმა კვერცხუჯრედში შედის, ფართხალებს. სცენარისტს ეს ფაქტი ჰქონდა მხედველობაში.

ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა დაასკვნეს, რომ სპერმა და კვერცხუჯრედი ერთმანეთს შეერწყმიან ორივეს ზედაპირზე შემაკავშირებელი წებოვანი მოლეკულების მეშვეობით. კვერცხუჯრედი სპერმას იჭერს და ისე მჭიდროდ ეკრობა, რომ სპერმას თავი პრტყლადაა მიმართული ზედა პირისკენ. დაჭერილი სპერმა ქეთ-იქით უშედეგოდ ფართხალებს. მაგრამ კვერცხუჯრედი დიდია და სპერმის შთანთქმა უნდა. თუ კვერცხუჯრედი მოკლულია, სპერმა მასში ვერ აღწევს. ასე, რომ მითი, ქალის პასიური როლისა სექსში მოძველებელი და უსარგებლოა.